ترامپ ও ஈரான்ホルムুজにおける脅威の履行を待つ、壊滅的な結果をもたらす可能性のある状況に市場が警戒

(SeaPRwire) –   Wall Street သည် သမ္မတ Donald Trump မှ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အီရန်နိုင်ငံအား သတ်မှတ်ပေးထားသည့် တနင်္လာနေ့ နောက်ဆုံးထားရမည့်ရက်ကို စောင့်ကြည့်နေကြပြီး၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးမှာလည်း လျော့ပါးသွားမည့် အရိပ်အယောင်မရှိသော စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းကြောင့် တုန်လှုပ်နေရသည်။

Dow Jones စက်မှုလုပ်ငန်း ပျမ်းမျှညွှန်းကိန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အနာဂတ်ဈေးကွက် (Futures) များမှာ ၇၈ မှတ် သို့မဟုတ် ၀.၁၇% ကျဆင်းသွားသည်။ S&P 500 futures မှာ ၀.၂၅% ကျဆင်းခဲ့ပြီး Nasdaq futures မှာ ၀.၃၂% ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

အမေရိကန်ရေနံဈေးနှုန်းမှာ တစ်စည်လျှင် ၉၈.၁၁ ဒေါ်လာသို့ ၀.၁၂% ကျဆင်းခဲ့ပြီး Brent ရေနံစိမ်းမှာ ၀.၃၈% လျော့ကျကာ ၁၁၁.၇၆ ဒေါ်လာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ AAA ၏ အဆိုအရ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တစ်ဂါလံလျှင် ပျမ်းမျှဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းမှာ ၃.၉၄ ဒေါ်လာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့်တစ်လအတွင်း ၁ ဒေါ်လာကျော် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

၁၀ နှစ်သက်တမ်းရှိ Treasury ငွေတိုက်စာချုပ်၏ အမြတ်ငွေမှာ ၁.၇ အခြေခံအချက် (basis point) မြင့်တက်လာပြီး ၄.၄၀၉% သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာမှာ ယူရိုငွေနှင့်ယှဉ်လျှင် ၀.၁% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ယန်းငွေနှင့်ယှဉ်လျှင်မူ ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ တည်ငြိမ်နေသည်။

အမေရိကန်စံတော်ချိန် စနေနေ့ညနေပိုင်းတွင် Trump က အီရန်နိုင်ငံအား ၎င်း၏တောင်းဆိုချက်ကို လိုက်နာရန် ၄၈ နာရီ အချိန်ပေးခဲ့ပြီး၊ မလိုက်နာပါက လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ ဖျက်ဆီးခံရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကာ အရပ်ဘက်အခြေခံအဆောက်အအုံများအထိ စစ်ပွဲကို ချဲ့ထွင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။

အီရန်ဘက်ကလည်း ထိုနောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရာတွင် အကယ်၍ ထိုသို့တိုက်ခိုက်မှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပါက ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့်လည်း ဒေသတွင်း သောက်သုံးရေအများစုကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည့် ရေချိုထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများအပါအဝင် အရေးပါသော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

Trump ၏ AI နှင့် crypto ဆိုင်ရာ အကြီးအကဲ David Sacks က ဤကဲ့သို့သော ပဋိပက္ခတိုးမြှင့်မှုလမ်းကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ယခုလအစောပိုင်းကတည်းက စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ပြီး သမ္မတအနေဖြင့် အောင်ပွဲခံကာ အီရန်မှ “ ထွက်ခွာရန်” တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ အကယ်၍ သင်သည် ထိုကဲ့သို့သော ဖျက်ဆီးမှုမျိုး ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်ကို မြင်တွေ့ရပါက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသသည် လူနေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည့် အခြေအနေမျိုးသို့ ရောက်သွားနိုင်သည်။ လူသန်းပေါင်း ၁၀၀ အတွက် လုံလောက်သော ရေမရှိတော့ဘဲ လူသားများအနေဖြင့် ရေမရှိဘဲ ကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်နိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အမှန်တကယ်ပင် ဆိုးရွားလှသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးကို ဖျက်ဆီးရုံသာမက လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှပါ ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေလိမ့်မည်” ဟု ၎င်းက မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် All-In podcast အစီအစဉ်၌ ပြောကြားခဲ့သည်။

နှစ်ဖက်စလုံးမှာ နောက်ဆုတ်မည့် အရိပ်အယောင်မပြဘဲ စစ်ရေးအရ ပိုမိုတင်းမာလာစေရန် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ Trump သည် အမ်ဖစ်ဘီယန် (ရေတပ်နှင့် ကုန်းတပ်တွဲဖက်) တိုက်ခိုက်ရေးသင်္ဘော ၃ စင်းနှင့် ရေတပ်မတော်သား ၂,၅၀၀ ကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ထပ်မံစေလွှတ်နေပြီး၊ ထိုဒေသသို့ ဦးတည်သွားနေသည့် Marine Expeditionary Unit နှင့် ပူးပေါင်းရန် စီစဉ်ထားသည်။ လက်ရှိတွင် အဆိုပါဒေသ၌ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀,၀၀၀ ကျော် ရှိနေပြီးဖြစ်သည်။

တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အီရန်သည် မိုင် ၂,၅၀၀ အကွာရှိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းမှ Diego Garcia ကျွန်းရှိ အမေရိကန်-ဗြိတိန် ပူးတွဲစစ်စခန်းတစ်ခုကို ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုမှာ မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း အီရန်၏ ဒုံးကျည်များသည် ယခင်က သိရှိထားသည်ထက် ပိုမိုဝေးကွာသော အကွာအဝေးသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး သီအိုရီအရ ဥရောပအများစုကိုပါ ထိမှန်နိုင်ကြောင်း ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

တနင်္ဂနွေနေ့တွင် NATO အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Mark Rutte က အီရန်စစ်ပွဲကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ Trump ၏ ရေတပ်အစောင့်အရှောက်များ ပံ့ပိုးပေးရန် တောင်းဆိုချက်ကို အဖွဲ့ဝင်အချို့က ငြင်းပယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မဟာမိတ်အဖွဲ့အနေဖြင့် ထောက်ခံလာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။

“ အကယ်၍ အီရန်သာ နျူကလီးယားစွမ်းရည်နှင့် ဒုံးကျည်စွမ်းရည်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားမည်ဆိုပါက ၎င်းသည် အစ္စရေး၊ ဒေသတွင်း၊ ဥရောပနှင့် ကမ္ဘာ့တည်ငြိမ်ရေးအတွက် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်မှု၊ ဖြစ်တည်မှုဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာလိမ့်မည်” ဟု Rutte က CBS News သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “ သမ္မတအနေဖြင့် ယခုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ လူထုသဘောထားစစ်တမ်းများကို ကျွန်တော်မြင်တွေ့ရသော်လည်း အမေရိကန်ပြည်သူများအနေဖြင့် သူ့ဘက်မှ ရပ်တည်ပေးလိမ့်မည်ဟု ကျွန်တော် အမှန်တကယ် မျှော်လင့်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး ပိုမိုလုံခြုံစေရန်အတွက် ဤအရာကို လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

NATO အပြင် Trump သည် အီရန်၏ ဒုံးကျည်များနှင့် ဒရုန်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုကို ခံနေရသည့် United Arab Emirates ထံမှလည်း ပိုမိုသော ထောက်ခံမှုရရှိခဲ့သည်။

UAE ၏ သံတမန်အကြီးအကဲ Anwar Gargash က အီရန်အပေါ် ပိုမိုတင်းမာသော သဘောထားကို ပြသခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ သဘောထားနှင့် ပိုမိုနီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။

“ ကျွန်ုပ်တို့၏ တွေးခေါ်မှုသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ရပ်တန့်မနေဘဲ Arabian Gulf တွင် ရေရှည်တည်တံ့သော လုံခြုံရေးကို အာမခံချက်ပေးနိုင်မည့်၊ နျူကလီးယားခြိမ်းခြောက်မှု၊ ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများနှင့် ရေလက်ကြားများကို အနိုင်ကျင့်ခြင်းတို့ကို တားဆီးနိုင်မည့် ဖြေရှင်းနည်းများဆီသို့ ဦးတည်နေသည်” ဟု ၎င်းက X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ “ ဤရန်လိုမှုမျိုးသည် အမြဲတမ်းခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းမှာ လက်ခံနိုင်စရာမရှိပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ပဋိပက္ခကို ရပ်တန့်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ဆွေးနွေးမှုများ၏ အရိပ်အယောင်မရှိသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဦးတည်သွားနေသည့် ရေတပ်မတော်သား ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် အီရန်၏ လက်နက်အဖြစ် အသုံးချနိုင်စွမ်းကို ချေမှုန်းရန် အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်လာဖွယ်ရှိသည်။

သို့သော်လည်း အချို့ကမူ ပိုမိုအန္တရာယ်နည်းသော ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကို တောင်းဆိုနေကြပြီး၊ ၎င်းမှာ အီရန်၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို ရေတပ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းဖြင့် အီရန်အစိုးရအား ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးရန် ဖိအားပေးခြင်းဖြစ်သည်။

“ အမေရိကန်အနေဖြင့် အီရန်၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို ပိတ်ပင်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးကို ပြိုလဲသွားအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်” ဟု Brookings Institution မှ အကြီးတန်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Robin Brooks က မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Substack ၌ ရေးသားခဲ့သည်။ “ အဲဒီနည်းလမ်းက တခြားဘာထက်မဆို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိုမြန်မြန်ဖွင့်ပေးနိုင်လိမ့်မယ်။ အီရန်ရဲ့ စီးပွားရေးကို ပြိုလဲစေပြီး Ayatollahs တွေကို သူတို့ကိုယ်တိုင် လုပ်ခဲ့တဲ့အရာရဲ့ အရသာကို ပြန်ပေးရမယ့်အချိန် ရောက်ပြီ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။