စစ်ပွဲကာလအတွင်း အီရန်အစိုးရက ကွပ်မျက်ခြင်းများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုအပေါ် နှိမ်နှင်းမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေစဉ်၊ အီရန်နိုင်ငံတွင် ၁၉ နှစ်အရွယ် နာမည်ကျော် နပန်းသမားတစ်ဦးနှင့် အခြားလူငယ်နှစ်ဦး ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်

(SeaPRwire) –   အီရန်နိုင်ငံတွင် ၁၉ နှစ်အရွယ် နပန်းအားကစားသမားကြယ်ပွင့်တစ်ဦးနှင့် အခြားလူငယ်နှစ်ဦးကို ယခုသီတင်းပတ်အတွင်း ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် ပြည်သူများ၏ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် ယခုကဲ့သို့ ကွပ်မျက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်လာမည်ကို လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက စိုးရိမ်လျက်ရှိသည်။

ယခုကွပ်မျက်ခံရသူ သုံးဦးသည် ဇန်နဝါရီလအတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြမှုများတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည့် သောင်းနှင့်ချီသောသူများထဲမှ ပထမဆုံး ကွပ်မျက်ခံရသူများဖြစ်သည်။ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ အခြားသူပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှာလည်း သေဒဏ်ပေးခံရနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။

နပန်းသမား Saleh Mohammadi သည် Mehdi Qasemi နှင့် Saeed Davoudi တို့နှင့်အတူ ကြာသပတေးနေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် မြို့တော် Tehran ၏ တောင်ဘက်ရှိ Qom မြို့၌ ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခံခဲ့ရကြောင်း နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများက ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ရဲအရာရှိနှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး “ဘုရားသခင်ကို စစ်ကြေညာခြင်း” သို့မဟုတ် “moharabeh” ဟုခေါ်သည့် ပုဒ်မဖြင့် သေဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။

Amnesty International က ယင်းသုံးဦးနှင့် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ဖမ်းဆီးခံရသူများ၏ တရားစီရင်မှုများသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဖြင့် ရယူထားသည့် ဝန်ခံချက်များကို အသုံးပြုထားသော “မျှတမှုမရှိသည့် တရားစီရင်မှုများ” ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်နိုင်ငံအပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ စစ်ပွဲအတွင်း ယခုကဲ့သို့ ကွပ်မျက်မှုများသည် “လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ကြောက်ရွံ့မှုများ သွတ်သွင်းရန်နှင့် ဆန္ဒပြမှုအသစ်များ မပေါ်ပေါက်စေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု Oslo အခြေစိုက် Iran Human Rights အဖွဲ့၏ ဒါရိုက်တာ Mahmood Amiry-Moghaddam က ပြောကြားခဲ့သည်။

Amiry-Moghaddam က “ဆန္ဒပြသူများနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို နောက်ထပ် ကွပ်မျက်မှုများ မကြာမီ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်” ဟု စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ဖမ်းဆီးခံရသူ အနည်းဆုံး ၂၇ ဦး သေဒဏ်ရင်ဆိုင်နေရ

Amiry-Moghaddam ၏ အဆိုအရ ၎င်း၏အဖွဲ့သည် ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ဖမ်းဆီးခံရသူများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် သေဒဏ်အနည်းဆုံး ၂၇ ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားကြောင်း သိရသည်။ အခြားသူပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှာလည်း သေဒဏ်ပေးနိုင်သည့် ပုဒ်မများဖြင့် စွဲချက်တင်ခံထားရပြီး အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများက သေဒဏ်ပေးနိုင်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအတွက် အတင်းအဓမ္မ ဝန်ခံခိုင်းထားသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်ရာပေါင်းများစွာကို ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြမှုများသည် ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်တွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ အီရန်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ အပြင်းထန်ဆုံး နှိမ်နင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

အာဏာပိုင်များက အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ထားသဖြင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် အတိအကျကို သိရှိရန် ခက်ခဲနေသည်။ အမေရိကန်အခြေစိုက် Human Rights Activists New Agency က အီရန်အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ကွန်ရက်များကို ကိုးကား၍ လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုထားပြီး နောက်ထပ် ထောင်ပေါင်းများစွာကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အဆိုအရ ခြောက်ပတ်ကျော်အတွင်း လူပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ အစိုးရကမူ လူပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံထားသည်။

ဆန္ဒပြမှုများ အမြင့်ဆုံးဖြစ်နေချိန်တွင် အီရန်အာဏာပိုင်များက အမြန်ဆုံး တရားစီရင်ပြီး ကွပ်မျက်မှုများ ပြုလုပ်တော့မည်ဟု အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုအချိန်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump က သေစေလောက်သည့် နှိမ်နင်းမှုများကို ရပ်တန့်ရန် စစ်ရေးအရ အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း အရိပ်အမြွက် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ကွပ်မျက်မည့် အစီအစဉ်များကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဟု သိရှိရပြီးနောက် စစ်ရေးအရ အရေးယူမည့် အစီအစဉ်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိတော့ကြောင်း ၎င်းက ကြေညာခဲ့သည်။

တစ်လအကြာတွင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့သည် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးကာ အီရန်၏ ထိပ်တန်းနိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင်များကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရာတွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆရသည့် လုံခြုံရေးအေဂျင်စီများလည်း ပစ်မှတ်ထားခံနေရသည်။

စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော်လည်း အီရန်၏ ဆန့်ကျင်သူများကို နှိမ်နင်းမှု မရပ်တန့်

စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော်လည်း အီရန်အာဏာပိုင်များသည် ဆန့်ကျင်သူများကို ဆက်လက်နှိမ်နင်းနေဆဲဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ဇန်နဝါရီလ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သူအချို့အပါအဝင် လူအများအပြားကို ဖမ်းဆီးထားကြောင်း အာဏာပိုင်များက ပြောကြားသည်။

အီရန်နိုင်ငံ၏ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုကြောင့် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည့် လူသုံးဦးနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်အလက်များမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ Amiry-Moghaddam ၏ အဆိုအရ Davoudi သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အသက် ၂၂ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့မတိုင်မီ တစ်ရက်အလိုတွင် ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ Qasemi ၏ အသက်အရွယ်ကိုမူ မသိရှိရသေးကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။

Mohammadi သည် အီရန်တွင် အလွန်ရေပန်းစားသည့် နပန်းအားကစားတွင် ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ Krasnoyarsk မြို့၌ ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ လူငယ်ဖရီးစတိုင် နပန်းပြိုင်ပွဲတွင် ကြေးတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။

Mohammadi သည် ၎င်း၏ Instagram အကောင့်တွင် ပြိုင်ပွဲဝင်နေသည့် ဓာတ်ပုံများနှင့် ဗီဒီယိုများ၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေသည့် ဗီဒီယိုများကို “နာကျင်မှုမရှိရင် အောင်မြင်မှုမရှိဘူး” ဟူသော စိတ်ဓာတ်ခွန်အားပေးသည့် စာသားများနှင့်အတူ တင်လေ့ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် တင်ခဲ့သည့် နောက်ဆုံးပို့စ်တွင် ၎င်းသည် အားကစားရုံ၌ လေ့ကျင့်နေသည့် ဗီဒီယိုကို တင်ခဲ့ပြီး “ကျွန်တော်တို့ စိတ်ကူးယဉ်ထားတာထက် ပိုပြီး ခံနိုင်ရည်ရှိခဲ့တယ်။ ပြန်လာပြီ #bodybuilding #training #wrestling” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

“သူက စွမ်းအင်အပြည့်နဲ့ လူငယ်တစ်ယောက်ပါ” ဟု Toronto တွင် နေထိုင်သည့် အီရန်ဆရာမ Shiva Amelirad က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Mohammadi အထက်တန်းကျောင်းတက်နေစဉ် ၂၀၂၂ ခုနှစ်က ၎င်းနှင့် စကားပြောဖူးသူဖြစ်သည်။

Amelirad ၏ အဆိုအရ Mohammadi သည် Mahsa Amini ရဲစခန်းတွင် ဖမ်းဆီးခံထားရစဉ် သေဆုံးသွားပြီးနောက် ထိုနှစ်အစောပိုင်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုဆန္ဒပြပွဲများကိုလည်း အာဏာပိုင်များက ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။

Mohammadi က လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် ရေခဲမုန့်စားခြင်းတို့သည် “ကျွန်တော်တို့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ဒီဘေးဒုက္ခတွေကို မေ့ပစ်ဖို့” တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းအား ပြောပြခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

“သူက အမြဲတမ်း ပျော်ရွှင်နေသလိုမျိုး ပြဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်” ဟု Amelirad က ပြောသည်။

လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက အီရန်အစိုးရသည် ဆန္ဒပြသူများကို အတင်းအဓမ္မ ဝန်ခံခိုင်းနေကြောင်း ပြောကြား

Mohammadi၊ Qasemi နှင့် Davoudi တို့ကို ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Qom မြို့၌ ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များစွာက ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့ ဖမ်းဆီးခံရသည့် အခြေအနေကို မသိရှိရသေးသလို ၎င်းတို့အချင်းချင်း အရင်ကတည်းက သိကျွမ်းခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုလည်း မသိရှိရသေးပေ။

၎င်းတို့သည် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ရဲအရာရှိတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်မှုဖြင့် စွဲချက်တင်ခံခဲ့ရပြီး ဖေဖော်ဝါရီလအစောပိုင်းတွင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရကြောင်း Amnesty နှင့် Iran Human Rights တို့က ဆိုသည်။

ဖမ်းဆီးခံထားရစဉ်အတွင်း Mohammadi သည် ရိုက်နှက်ခံခဲ့ရပြီး လက်တစ်ဖက် ကျိုးသွားခဲ့ကြောင်း Amnesty က ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အီရန်တရားစီရင်ရေးဌာနသို့ ပေးပို့သည့် ပွင့်လင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ Mohammadi သည် စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဖြင့် ရယူထားသည့် ဝန်ခံချက်များကို တရားရုံးတွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြောင်း Amnesty က ဆိုသည်။

“အာဏာပိုင်များသည် ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖမ်းဆီးခံရသူများကို အတင်းအဓမ္မ ပျောက်ဆုံးစေခြင်း၊ အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ထားခြင်းနှင့် ‘ဝန်ခံချက်’ များ ရရှိရန် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်နေသည်” ဟု Amnesty က ထိုစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

အီရန်တရားစီရင်ရေးဌာန၏ တရားဝင်သတင်းဌာနဖြစ်သည့် Mizan က ကြာသပတေးနေ့တွင် ထိုသုံးဦးကို ကွပ်မျက်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား အကျဉ်းသားဝတ်စုံဖြင့် တရားရုံးတွင် ထိုင်နေသည့် ဗီဒီယိုကို ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ရဲအရာရှိနှစ်ဦးကို “ဓားနှင့် ဓားရှည်များ” ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး တရားရေးအရာရှိများရှေ့တွင် သတ်ဖြတ်မှုကို ပြန်လည်သရုပ်ပြနေသည့် ဗီဒီယိုကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။

Iran Human Rights မှ Amiry-Moghaddam က အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုအတွက် ရုန်းကန်နေရပြီး “အဓိက ခြိမ်းခြောက်မှုမှာ ပြင်ပမှမဟုတ်ဘဲ အခြေခံကျသော ပြောင်းလဲမှုကို တောင်းဆိုနေသည့် အီရန်ပြည်သူများထံမှ လာခြင်းဖြစ်သည်ကို ကောင်းစွာ သိရှိထားသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။