စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် အီရန်စစ်တိုက်ပွဲနှင့် အရေးမကြီးသောအမေရိကန်အစိုးရအား ရုန်းကန်သည့်အချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံက ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်မှုအနေဖြင့် တပြည့်နိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒကြီးသော ဝါဒများကို အဆင့်အတန်းတိုးတက်စေသည်

(SeaPRwire) –   အီရန်စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ်သည် ၎င်း၏သံတမန်ရေးရာလုပ်ဆောင်ချက်များကို တိုးမြှင့်လျက်ရှိပြီး ပါကစ္စတန်နှင့်အတူ ခြောက်ချက်ပါ အဆိုပြုချက်ကို တင်ပြလျက် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများထံမှ ထောက်ခံမှုရယူကာ Hormuz ရေလက်ကြားကို ဖွင့်လှစ်ရန် လိုအပ်သမျှအင်အားသုံးရန် ကုလသမဂ္ဂ၏ အဆိုပြုချက်ကို ကန့်ကွက်လျက်ရှိသည်။

ဤသည်မှာ ကမ္ဘာ့ကိစ္စရပ်များတွင် ပိုမိုထင်ရှားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရန် တရုတ်၏ နောက်ဆုံးတွန်းအားပေးမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အခြေခံထက် စကားလုံးအဆင့်တွင်သာ ပိုများနိုင်ပြီး အမေရိကန်သည် ပေကျင်း၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို စိတ်မဝင်စားဟု ပေါ်လွင်နေသည်။

“အီရန်နှင့်စစ်ပွဲသည် ဤဒေသတွင်းရှိ ဒေသခံနိုင်ငံအားလုံးနှင့် ဒေသပြင်ပရှိနိုင်ငံအားလုံး၏ ဦးစားပေးကိစ္စဖြစ်သည်” ဟု ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် အတွေးအခေါ်ရုံး Stimson Center မှ တရုတ်အစီအစဉ် ဒါရိုက်တာ ဆန်းယွန်းက ပြောကြားသည်။ “ဤသည်မှာ ၎င်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် သံတမန်ရေးရာ ပဏာမခြေလှမ်းကို ပြသရန် တရုတ်လက်လွတ်မည်မဟုတ်သော အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။”

အမေရိကန်၏ သံတမန်ဟောင်း Danny Russel က တရုတ်၏သံတမန်ရေးရာကို “performative” ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး အီရန်စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန် ခြောက်ချက်ပါ အဆိုပြုချက်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ယူကရိန်းအတွက် ၎င်း၏ ၁၂ ချက်ပါ အစီအစဉ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်မှာ “အလွတ်ကျက်စကားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း ဘယ်သောအခါမှ အကောင်အထည်မဖော်ခဲ့ပါ” ဟု ဆိုသည်။

“၎င်း၏ ရှုမြင်ချက်မှာ ဝါရှင်တန်သည် လွန်ကျူးရိုင်းစိုင်းပြီး အခြားသူများ၏ ကုန်ကျစရိတ်ကို ဂရုမစိုက်သော်လည်း တရုတ်သည် အခြေခံမူရှိပြီး တာဝန်ယူမှုရှိသော ငြိမ်းချမ်းရေး စွမ်းဆောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည် ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်သည်” ဟု Asia Society Policy Institute မှ ထူးချွန်သော အဖွဲ့ဝင် Russel က ဆိုသည်။ “တရုတ်ထံမှ ကျွန်ုပ်တို့မြင်နေရသည်မှာ တမန်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ သတင်းစကားပို့ခြင်းသာဖြစ်သည်။”

စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ တရုတ်သည် “ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် မပြတ်မလပ် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်” ဟု ဝါရှင်တန်ရှိ တရုတ်သံရုံး၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Liu Pengyu က ပြောကြားသည်။

တရုတ်၏သံတမန်ရေးရာကို အမေရိကန်က မည်သို့မြင်သည်

Trump အုပ်ချုပ်ရေးသည် တရုတ်၏ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုအလားအလာကို စိတ်ဝင်စားမှုနည်းပါးဟု ပေါ်လွင်နေကြောင်း အမေရိကန်အရာရှိများ၏ ပြောဆိုချက်အရ သိရသည်။

တတိယပါတီညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် အမေရိကန်သည် စိတ်ပျက်မိနေပြီး တရုတ်၏နိုင်ငံတကာဂုဏ်သတင်းမြှင့်တင်ပေးရန် သို့မဟုတ် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်မှုရကြောင်း ကြွေးကြော်ခွင့်ပြုရန် ၎င်းတွင် စိတ်ဝင်စားမှုမရှိဟု ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သံတမန်ရေးရာ ရွေးချယ်စရာများကို အများပြည်သူဆွေးနွေးခွင့် မရှိကြောင်း ကြေညာချက်မပေးထားသော အမေရိကန်အရာရှိ သုံးဦးက ပြောကြားသည်။

အရာရှိတစ်ဦးက တရုတ်-ပါကစ္စတန် ပူးပေါင်းကြိုးပမ်းမှုအပေါ် အုပ်ချုပ်ရေး၏ သဘောထားကို “agnostic” ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး ထောက်ခံခြင်းလည်းမဟုတ်၊ ငြင်းပယ်ခြင်းလည်းမဟုတ်သော်လည်း သမ္မတ Donald Trump သည် တရုတ်သမ္မတ Xi Jinping နှင့် စီစဉ်ထားသော ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်မီ အကြောင်းအရာတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပါက ၎င်းသည် ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း သုံးဦးစလုံးက အားလုံးက အတိအလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

မေလဆန်းတွင် Trump သည် တရုတ်သို့ မရောက်ရှိမီ စစ်ပွဲငြိမ်းသွားရန် ပေကျင်းအတွက် ဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုရှိနိုင်သည်။ စစ်ပွဲ၏တောင်းဆိုမှုများကို ညွှန်းကိုး၍ Trump သည် မူလကမတ်လကုန်တွင် စတင်ရန်သတ်မှတ်ထားသော ခရီးစဉ်ကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။

“စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက Trump သည် တရုတ်သို့ခရီးစဉ်ကို နောက်ထပ်ရွှေ့ဆိုင်းရန် မဖြစ်နိုင်ဟု အာမခံချက်မရှိပါ” ဟု ဆန်းက ဆိုသည်။

စစ်ပွဲစတင်ပြီး ငါးပတ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အီရန်က အမေရိကန်စစ်တပ်၏ လေယာဉ်နှစ်စီးကို ပစ်ချခဲ့သော သောကြာနေ့တွင် စစ်ပွဲသည် အကြီးစားအရှိန်မြင့်တက်မှုတစ်ရပ်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ Trump က NBC News သို့ ၎င်းသည် အီရန်နှင့်ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများကို သက်ရောက်မှုရှိမည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန်သည် “အီရန်ကို ရိုက်နှက်အနိုင်ယူပြီး လုံးဝဖျက်ဆီးလိုက်ပြီ” ဟု နိုင်ငံတော်မိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် ကြေညာပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင်သာ ဖြစ်သည်။

ပေကျင်းသည် Hormuz ရေလက်ကြားပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ခံစားရမည့် နစ်နာဆုံးရှုံးမှုကို တွက်ချက်နေသည်

လောလောဆယ်အားဖြင့် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များ စုံလင်အောင်ပြုလုပ်ပြီး ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများအပေါ် မှီခိုမှုလျှော့ချထားသောကြောင့် တရုတ်သည် အခြားနိုင်ငံများထက် Hormuz ရေလက်ကြားရှိ အကြပ်အတည်းမှ ပိုမိုကာကွယ်ထားပြီးဖြစ်သည်။

တရုတ်သည် ၎င်း၏ရေနကြေးနီသွင်းကုန်၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ အီရန်အပေါ် မှီခိုနေရပြီး အီရန်၏ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် စွမ်းအင်စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်စေသည့် အရေးပါသော ရေကြောင်းလမ်းကြောင်းမှ တရုတ်အလံတပ်ဆင်ထားသော သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုရန် ပေကျင်းသည် တီဟီရန်နှင့် လုပ်ဆောင်နေသည်။ တရုတ်သည် နိုင်ငံ့မဟာဗျူဟာကျ ရေနကြေးနီသိုလှောင်ရုံကြီးကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။

တရုတ်သည် ရေတိုအကြပ်အတည်းများကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် နေရာချထားသော်လည်း ပေကျင်းသည် ကြာရှည်သောစစ်ပွဲကို စိုးရိမ်နေပြီး ၎င်းကိုအဆုံးသတ်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် အကျိုးစီးပွားရှိသည်ဟု ဆန်းစစ်သူများက ဆိုသည်။

“ပဋိပက္ခတိုးမြင့်လာခြင်းသည် တရုတ်၏အကျိုးစီးပွားများကို စတင်ထိခိုက်စေမည်” ဟု Russel က ဆိုသည်။ “တရုတ်၏ကြီးထွားမှုပုံစံသည် တင်ပို့မှုအလွန်များပြားသောကြောင့် ကြာရှည်သောစွမ်းအင်အကြပ်အတည်းများနှင့် သင်္ဘောပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲများသည် ကုန်ကြမ်းစရိတ်များပြားစေပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဝယ်လိုအားအားနည်းစေကာ ၎င်း၏ခုခံနိုင်စွမ်းနည်းသောစီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်သည်။”

စစ်ပွဲကြာရှည်မှုကို မြင်လိုမခံလိုသည့်အပြင် တရုတ်သည် “အထူးသဖြင့် Trump အုပ်ချုပ်ရေး၏ နောက်ဆက်တွဲဆ