ဟောမီးရှ尤其是 Rohingya အသိုက်အဝင်မါ တိုက်ပွဲတွေး သ open ပါတized ၏ နိုင်ငံရေး စီးပွားရေးလွှတ်၏ နိုင်ငံရေး ကာကွယ်မှု (Security) အပေါ် စမ်းသပ်နေပါသည်။ အဖြေသည် ပifific ကမ်း၏ အကျဉ်းချိ岠 ရှိ Canada တွင် ပါဝင်ပါသည်။

(SeaPRwire) –   IRGC ဗိုလ်မှူးချုပ် Ebrahim Jabari က Hormuz ရေလက်ကြားပိတ်သွားပြီလို့ ကြေညာလိုက်ချိန်မှာ ရေနံနဲ့ LNG တင်သင်္ဘော ၁၅၀ လောက်က ပစ်ခတ်ခံရမှာစိုးရိမ်တဲ့အတွက် ဆက်မသွားတော့ဘဲ ရပ်နေဖို့ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြပါတယ်။ Qatar Energy နဲ့ အခြားရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်သူတွေကလည်း မကြာမီမှာပဲ သဘာဝဘေးကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာပြီး ထုတ်လုပ်မှုတွေရပ်ဆိုင်းလိုက်ပါတယ်။ အာရှအပေါ် သက်ရောက်မှုကတော့ ချက်ချင်းပဲဖြစ်ခဲ့ပြီး LNG ဈေးနှုန်းတွေဟာ ဈေးကွက်တစ်ခုတည်းအတွင်းမှာပဲ ၃၉% အထိ ခုန်တက်သွားကာ အစိုးရတွေကလည်း စွမ်းအင်ချွေတာဖို့ ဝန်ထမ်းတွေကို အလုပ်မှာအိမ်ကနေပဲလုပ်ခိုင်းဖို့ အရေးတကြီးအမိန့်တွေထုတ်နေကြပါတယ်။

အာရှအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုဟာ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက သိသာထင်ရှားနေခဲ့ပါတယ်။ U.S. Energy Information Administration ရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ Hormuz ကနေဖြတ်သန်းတဲ့ ရေနံကြမ်းနဲ့ LNG ရဲ့ ၈၀% ကျော်ဟာ အာရှဈေးကွက်တွေကို ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွေဟာ Hormuz ရေနံစီးဆင်းမှုအားလုံးရဲ့ ၇၀% နီးပါးကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပါတယ်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနဲ့ UAE တို့ဟာ ရေနံကြမ်း တစ်ရက်ကို စည်သန်က် ၂.၆ သန်းလောက်ပဲ ပိုက်လိုင်းတစ်လျှောက် ပို့နိုင်တာကြောင့် အခုပိတ်ဆို့နေရတဲ့ တစ်ရက်ကို စည်သန်က် ၂၀ သန်းကို မကာမိစေနိုင်ပါဘူး။ LNG အတွက်ဆိုရင်တော့ ပိုဆိုးပါတယ်။ Hormuz ပိတ်သွားရင် အပြင်ကိုထုတ်ဖို့ နည်းလမ်းမရှိတော့ပါဘူး။

အာရှနိုင်ငံတွေဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ စွမ်းအင်ပြဿနာအတွက် အဖြေရှာချင်တယ်ဆိုရင်တော့ သူတို့ဟာ မြောက်အမေရိကကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကြည့်သင့်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံကို ဖြစ်ပါတယ်။

Kitimat မှာရှိတဲ့ Shell ဦးဆောင်တဲ့ LNG Canada စီမံကိန်းကနေ Vancouver အနီးက တင်သင်္ဘောတွေဆီ ရေနံကြမ်းတင်ပို့တဲ့ Trans Mountain ပိုက်လိုင်းတိုးချဲ့မှုအထိ ကနေဒါရဲ့ ပစိဖိတ်စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံအသစ်တွေဟာ အာရှဝယ်ယူသူတွေအတွက် Hormuz နဲ့ Malacca၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်လို အခြားသော လမ်းဆုံးနေရာတွေကို လုံးဝရှောင်ရှားနိုင်တဲ့ ပိုမြန်ဆန်၊ ပိုစျေးပေါတဲ့ နိုင်ငံရေးအရ ပိုလုံခြုံတဲ့ လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါတယ်။

မြေပုံအသစ်တစ်ခု ရှိနှင့်ပြီးသား

စာရေးဆရာ Robert D. Kaplan က ၂၀၁၂ ခုနှစ်က သူ့ရဲ့စာအုပ် The Revenge of Geography မှာ ဆွေးနွေးထားသလိုပဲ ပထဝီအနေအထားအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာအဖြေမရှိပါဘူး။ တစ်ခုတည်းသောအဖြေကတော့ မြေပုံအသစ်တစ်ခုပဲဖြစ်ပြီး အာရှရဲ့စွမ်းအင်ဝယ်ယူသူတွေအတွက်ကတော့ ထိုမြေပုံအသစ်ဟာ ကနေဒါရဲ့ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ရှိနေပါတယ်။

British Columbia ပြည်နယ်၊ Kitimat မြို့မှာရှိတဲ့ LNG Canada ဟာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ သူ့ရဲ့ပထမဆုံးကုန်တင်ကုန်ချတင်ပို့ခဲ့ပြီး ကနေဒါကို ပထမဆုံး LNG တင်ပို့တဲ့နိုင်ငံဖြစ်လာစေခဲ့ပါတယ်။ ကုန်ပစ္စည်းတွေကို တိုက်ရိုက်မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့ တင်ဆောင်သွားပြီး Hormuz ရေလက်ကြား၊ Malacca ရေလက်ကြား (သို့) တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့ကိုမဖြတ်ဘဲ အနောက်မြောက်အာရှရှိ သင်္ဘောဆိပ်တွေဆီ ရောက်ရှိပါတယ်။ ထိုနေရာသုံးခုစလုံးဟာ စွမ်းအင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် ချောင်နေနိုင်တဲ့နေရာတွေဖြစ်ပါတယ်။

Alberta ကနေရရှိတဲ့ ကနေဒါရေနံကြမ်းတွေဟာ အခုဆိုရင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလမှာ စတင်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး အများဆုံးစွမ်းရည်ကို တစ်ရက်လျှင် စည်သန်က် ၈၉၀,၀၀၀ အထိ သုံးဆနီးပါးတိုးမြှင့်ပေးထားတဲ့ Trans Mountain Expansion (TMX) ပိုက်လိုင်းကနေတစ်ဆင့် အနောက်ဘက်ကို စီးဆင်းနေပါတယ်။ စတင်အသုံးပြုကတည်းက Vancouver အနီးရှိ Westridge Marine Terminal ကနေ တင်ပို့မှုတွေဟာ ကနေဒါရေနံကြမ်းတင်ပို့မှုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမဟုတ်တဲ့ နေရာတွေဆီကို သုံးဆတိုးအောင် ကူညီပေးနိုင်ခဲ့ပြီး အာရှ—အထူးသဖြင့် တရုတ်—ဟာ အဓိကဝယ်ယူသူအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပါတယ်။

Alberta ကနေ အာရှသို့သွားတဲ့ လမ်းကြောင်းဟာ Hormuz (သို့) Malacca ကို အားမကိုးဘဲ၊ နိုင်ငံရေးအရ တည်ငြိမ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ နယ်မြေတစ်ခုကနေ စတင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက ကနေဒါဟာ စွန့်စားမှုနည်းပြီး—လူတစ်ယောက်မျှော်လင့်သလို—မကြာမီကာလအတွင်း ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးပါတယ်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မဟုတ်ရတာက ဘာကြောင့်လဲ

ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး LNG တင်ပို့သူဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ LNG ဆာလောင်နေတဲ့ အာရှဝယ်ယူသူတွေကို ကူညီနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းပြချက်ကတော့ ပထဝီအနေအထားပါပဲ။ အမေရိကန်ရဲ့ LNG တင်ပို့ရေးသင်္ဘောဆိပ်တွေဟာ Gulf Coast (သို့) East Coast မှာရှိပြီး Pacific Coast မှာတော့ မရှိပါဘူး။ Gulf Coast ကနေ LNG တင်သင်္ဘောတစ်စီးကို Panama Canal ကနေဖြတ်ပြီး ဂျပန်ကိုရောက်အောင် ရက်ပေါင်း ၂၄ ရက်အထိ ကြာနိုင်ပါတယ်။ ကနေဒါက Kitimat ကနေ တင်ပို့မယ်ဆိုရင်တော့ ၁၁ ရက်ပဲ ကြာမှာဖြစ်ပါတယ်။

စွမ်းအင်သုတေသနကုမ္ပဏီ RBN Energy ရဲ့အဆိုအရ Kitimat ကနေရတဲ့ ကနေဒါ LNG ဟာ Panama ကနေတစ်ဆင့် $၂/MMBtu (သို့) ထို့ထက်ပိုတဲ့စရိတ်နဲ့ယှဉ်ရင် $၁/MMBtu အောက်သာကုန်ကျပြီး ၁၀ ရက်ကနေ ၁၁ ရက်လောက်ပဲ ကြာမြင့်ပါတယ်။ ကနေဒါရဲ့လမ်းကြောင်းဟာ ပိုတိုပြီး ပိုစျေးပေါကာ တူးမြောင်းထဲက လမ်းပိတ်ဆို့မှုတွေကို ရှောင်ရှားနိုင်ပါတယ်။

ဝါရှင်တန်မြို့ဟာ Alaska LNG စီမံကိန်းကို ဆောက်လုပ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ North Slope ဓာတ်ငွေ့မြေတွေကနေ Cook Inlet ပေါ်က Nikiski မြို့မှာရှိတဲ့ အရည်ပြောင်းစက်ရုံဆီကို မိုင် ၈၀၀ ရှည်တဲ့ ပိုက်လိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစီမံကိန်းဟာ Trump အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ထောက်ခံမှု၊ ဖက်ဒရယ်ခွင့်ပြုချက်တွေနဲ့ JERA နဲ့ POSCO တို့ရဲ့ စာချုပ်ချုပ်ဖို့ ကတိကဝတ်စာတွေ ရရှိထားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Alaska LNG မှာ ကြာရှည်စွာချုပ်ဆိုထားတဲ့ စာချုပ်တွေနဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ဒေါ်လာ ၇၀ ဘီလီယံကျော်လောက်ရှိတယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတဲ့အရာတွေ မရှိသေးပါဘူး။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ စ