အီရန်၏ အရိုးရှင်းဆုံး လက်နက်သည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို ဓားစာခံယူထားနေသည်

(SeaPRwire) –   ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဘာရိန်းနိုင်ငံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသော RAND ၏ ရေတပ်စစ်ဆင်ရေး ကျွမ်းကျင်သူ Scott Savitz က ထံ ပင်လယ်မိုင်းများသည် “ ရိုးရှင်းပြီး အထူးကောင်းမွန်သန်စွာ မဟုတ်သော လက်နက်များ” ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ပထမကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကတည်းက တီထွင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ သိသိသာသာ တိုးတက်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ရုပ်ရှင်များတွင် သင်မြင်ဖူးကောင်းမြင်နိုင်သည့် ဓာတ်သတ္တုပြင်ဆူးများပြားသော ဘောလ်များနှင့် ဆင်တူပြီး ငါးဖမ်းလှေထဲတွင် အလွယ်တကူ ထည့်နိုင်လောက်အောင် သေးငယ်ပြီး TNT နှင့် အမ်မိုနီယမ်နိုက်ထရိတ်တို့ ဖြည့်စွက်ထားကြသည်။

သို့သော် ၎င်းတို့ ပေါက်ကွဲလာသောအခါ သင်္ဘောများကို တစ်ချက်တည်းတွင် တစ်ပိုင်းစီ ခွဲချက်နိုင်သည်ဟု Savitz က ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် “ ပုံမှန်အားဖြင့် ဒုံးပျံထက်ပင် သက်ရောက်မှု ပိုမိုကြီးမား” ပြီး တစ်ခုလျှင် ဒေါ်လာ ထောင်ပေါင်းများစွာသာ ကုန်ကျသော်လည်း ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ တန်ဖိုးပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် အလွန်ထိရောက်မှုရှိသည်- တက္ကသိုလ်တက္ကသပ်၏ Strauss Center ၏ အစီရင်ခံစာအရ 1950 ခုနှစ်မှစ၍ အမေရိကန်ရေတပ် သင်္ဘောထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုအားလုံး၏ 77% ကို ပင်လယ်မိုင်းများကြောင့် ဖြစ်ရခဲ့သည်။

အီရန်ပဋိပက္ခ၏ 13 ရက်မြောက်နေကို အဆုံးသတ်သွားပြီး အဆုံးသတ်မည့်မျှော်မှန်းချက်မရှိနေသည့်အတွက် ယခုအချိန်အထိ ဟိုက်ပါဆောနစ်ဒုံးပျံများ လွှမ်းမိုးနေသော စစ်ပွဲတွင် အီရန်သည် ၎င်း၏အနေအထား မြှင့်တင်ရန် ရှေးဟောင်းနည်းပညာများကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ပင်လယ်မိုင်းသည် အထူးဆွဲဆောင်မှုမရှိသော်လည်း ယခုအချိန်တွင် အမေရိကန်နှင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အီရန်၏ အန္တရာယ်အရှိဆုံး လက်နက်ဖြစ်နိုင်သည်။

အချို့သော အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိများက CNN ထံ ကမ္ဘာ့ရေနံ၏ ငါးပုံတစ်ပုံသယ်ဆောင်သော ရေလက်ကြားဖြစ်ပြီး လက်ရှိအီရန်နှင့် အမေရိကန်ထဲက ရပ်တည်ခြင်းဖြစ်နေသည့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် အီရန်သည် မိုင်းများ စတင်စိုက်ထုတ်လျက်ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မကြာသေးမီရက်များအတွင်း အီရန်သည် ရေလက်ကြားအတွင်းနှင့် ပတ်လည်တွင် ရေနံတင်သင်္ဘောများစွာကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အီရတ်ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စီးကိုလည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ ကုန်ပစ္စည်းကျွမ်းကျင်သူ Rory Johnston ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပတ်ခန့်က စစ်ပွဲစတင်ခဲ့ပြီးကတည်းက ပင်လယ်ကွေ့တွင် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ဘီလီယံတစ်ခု၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ပိတ်မိနေရသည်။ ရေနံဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ယခုစာရေးသည့်အချိန်တွင် တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ 100 အနည်းငယ်အောက်တွင် ရှိနေပြီး ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဓာတ်ငွေ့ဈေး 20% မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဖြတ်ကျော်ပြီး အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်- ပါကစ္စတန်သည် ကျောင်းများကို ပိတ်ထားပြီး အပတ်လျှင် အလုပ်လုပ်ရန် 4 ရက်သာ အမိန့်ပေးထားသည်။ အိန္ဒိယသည် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဟိုတယ်များကို ချက်ပြုတ်ရန် ရေနံကိုထိန်းသိမ်းရန် ပိတ်လျက်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အစိုးရအရာရှိများအား ဓာတ်လှေကားကို မသုံးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အီရန်က တကယ်တော့ “ ပိတ်ထားခြင်း” မဟုတ်ဟု Savitz က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ သီးခြားအသုံးပြုသူတွေ အန္တရာယ်ကို ခံနိုင်မလား ဆုံးဖြတ်ရမှာပါ။ အကယ်၍ သူတို့က အန္တရာယ် ဒါမှမဟုတ် အန္တရာယ်ရှိတယ်လို့ ယူဆနိုင်တဲ့အဆင့်အထိ မြှင့်တင်နိုင်ရင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘောတွေက ဒီရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ရုံနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။”

ရေလက်ကြားရှိ လက်ရှိအန္တရာယ်အဆင့်သည် အဓိက အဏ္ဏဝါစစ်အာမခံကုမ္ပဏီအများစုကို ထိတ်လန့်စေခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ရေလက်ကြားအတွင်းရှိ သင်္ဘောများအတွက် အာမခံကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ကြသည်။ ကုန်တင်နှုန်းများသည် စံချိန်တင်မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည့် အလွန်ကြီးမားသော ရေနံတင်သင်္ဘောသည် တစ်နေ့လျှင် ၀င်ငွေ ဒေါ်လာ သန်းဝက်ခန့် ရရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အီရန်သည် ရေလက်လည်တွင် မိုင်းများစိုက်ထုတ်ထားသည်မှာ မှန်လျှင် ယာယီပိတ်ဆို့မှုကို ပယ်ဖျက်ရန် ပိုမိုခက်ခဲသောအရာတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားလိမ့်မည်။

ပင်လယ်မိုင်း၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ပွဲ

ပင်လယ်မိုင်းများသည် အလွန်အားကောင်းရသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ “ အချိုးအစားမညီမျှသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ” ရှိပြီး မသိရာများ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို အကျုံးဝင်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မိုင်းများသည် အဆင့်တိုင်းတွင် မမြင်ရသလောက်ဖြစ်ပြီး ရေယာဉ်သမားများသည် အပူလက္ခဏာ သို့မဟုတ် ရေဒါများဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်သော လမ်းကြောင်းများကို အသုံးပြုနိုင်သည့် ဒုံးပျံများနှင့် မတူဘဲ ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် အလွန်ခက်ခဲသည်။ သို့သော် မိုင်းတစ်ခုအတွက် လိုအပ်သည်မှာ သင်္ဘောတစ်စီး ရပ်လိုက်ပြီး တစ်ခုကို ရေထဲသို့ ပစ်လွှတ်လိုက်ပြီး ရွေ့သွားရုံမျှသာဖြစ်သည်။ “ ရေထဲမှာ ရေစိုင်းတစ်ချက်ရှိတယ်” ဟု Savitz က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ သင်္ဘောတွေဟာ အမြဲတမ်း ရေထဲထဲမှာ အရာတွေချနေကြတယ်။”

စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာစစ်ပွဲ ပိုမိုပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အချို့မိုင်းများသည် ပထမဖြတ်သန်းလာသော သင်္ဘောကို လျစ်လျူရှုပြီး ပဉ္စမမြောက်သင်္ဘောကိုသာ ပေါက်ကွဲစေရန် ပရိုဂရမ်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မိုင်းရှင်းအဖွဲ့သည် ဘေးကင်းစွာ ဖြတ်သန်းသွားပြီး နောက်ကွယ်ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောသည် ထိခိုက်ရန်ဖြစ်သည်။

သင်္ဘောအော်ပရေတာများသည် မကြာခဏ ထောင်ခှန်နှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုထဲသို့ ကျရောက်တတ်ကြသည်။ “ ကောင်းပြီ၊ ငါမမြင်ရဘူး၊ ဒါကို လျစ်လျူရှုမယ်” လို့ပြောပြီး မျက်မမြင်အုပ်ထားပြီး ဒုက္ခရောက်ကြတယ်” ဟု Savitz က ရှင်းပြခဲ့သည်။ “ ဒါမှမဟုတ် ‘ကောင်းပြီ၊ ရေထဲမှာ မိုင်းရှိနိုင်တယ်’ လို့ပြောပြီး အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်ကြပြီး အခြားအန္တရာယ်အမျိုးအစားများကို ခံယူနေသော်လည်း မိုင်းများမှ အန္တရာယ်ကို လုံးဝမခံယူလိုကြဘူး။”

အဆိုးရွားဆုံး အဖြစ်အပျက်အချို့သည် နောက်ဆုံးအမှားကြောင့် ဖြစ်ရခဲ့သည်။ 1980 ခုနှစ်များ၏ ရေနံတင်သင်္ဘောစစ်ပွဲအတွင်း အီရန်နှင့် အီရတ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ သင်္ဘော 450 စီးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အထိရောက်ဆုံးလက်နက်မှာ မိုင်းဖြစ်သည်။ 1988 ခုနှစ်တွင် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း 80 တွင် ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သော အီရန် M-08 မိုင်းကို ထိမှန်ပြီးနောက် USS Samuel Roberts တွင် ရေတပ်သား 10 ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ “ 1988 နှင့် 1991 ခုနှစ်တွင် မိုင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သော အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောသုံးစီးစလုံးသည် ဖြစ်ပျက်ချိန်တွင် မိုင်းကွင်းထဲရှိနေသည်ကို မသိခဲ့ကြပါ” ဟု Savitz က ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကတည်းက အကြီးဆုံး အမေရိကန်ရေတပ်မျက်နှာပြင်တိုက်ပွဲဖြစ်သည့် Operation Praying Mantis ဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး တစ်နေ့လယ်တည်းအတွင်း အီရန်၏ လည်ပတ်နေသော ရေတပ်၏ ထက်ဝက်ကို နစ်မြုပ်စေခဲ့သည်။ ပြုပြင်ကုန်ကျငွေက ဒေါ်လာ သန်း 90 ဖြစ်ပြီး လက်နက်တစ်ခုလျှင် ဒေါ်လာ 1,500 ခန့်တန်ဖိုးသာ ရှိသည်။

အမေရိကန်သည် ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ခဲ့ပြီးကတည်းက နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ သို့သော် “ အမေရိကန်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်စွာ မိုင်းစစ်ပွဲတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းပါးခဲ့သည်” ဟု Savitz က ပြောကြားခဲ့သည်။ ရေတပ်သည် ပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလတွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ ၎င်း၏ နောက်ဆုံး သီးခြားမိုင်းရှင်းရေယာဉ်များကို အသုံးပြုရန် ရပ်လိုက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အစားထိုးမှုမှာ ကမ်းရိုးတန်းတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ်ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ရိုးရာသစ်နှင့် ဖိုင်ဘာဂလပ်စ်မိုင်းရှင်းရေယာဉ်များနှင့် မတူဘဲ သူတို့သည် မိုင်းများကို ပေါက်ကွဲစေနိုင်သည့် သေးငယ်သောသတ္တုသင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အစီအစဉ်ကို “ ဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု” ဟု Savitz က ခေါ်ဝေါ