အောက်တိုဘာလ ၇ ရက် တိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်၏ ကိုယ်စားလှယ် မိုင်းတပ်များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖျက်ဆီးစေခဲ့သည်

(SeaPRwire) –   ၂၀၂၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်တွင်ဟမတ်စ်တပ်ဖွဲ့မှ ကြမ်းကြုတ်စွာ တိုက်ခိုက်မှုကို အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ကျယ်ပြန့်သော စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုကို စတင်ခဲ့သည့်အခါတွင် ၎င်းသည် ထိုတပ်သားအုပ်စု၏ ရှည်လျားသောကာလကြာ ပံ့ပိုးသူနိုင်ငံဖြစ်သော အီရန်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ အခြားအစုကိုယ်အဖွဲ့များနှင့် မဟာမိတ်များကို ပစ်မှတ်ထားသည်။

ရလဒ်အနေဖြင့် ပြီးခဲ့သည့် နှစ်နှစ်ခွဲကာလအတွင်း အီရန်၏ အာဏာသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတစ်လျှောက်တွင် လျင်မြန်စွာနှင့် စနစ်တကျ ပျက်စီးလာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံမှ တိုက်ခိုက်မှုများကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ကြီးမားသော အပြောင်းအလဲဖြစ်သည်။

“သေချာပေါက် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်ဖြစ်ရပ်များသည် အီရန်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံအကြားရှိ ရှည်လျားသော ပဋိပက္ခတွင် လှည့်ကွက်အချက်ဖြစ်ခဲ့သည်” ဟု မစ်ဆူရီနည်းပညာတက္ကသိုလ်၏ အီရန်နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်သူ Mehrzad Boroujerdi က ပြောကြားခဲ့သည်။ “၎င်းသည် အစ္စရေးနိုင်ငံအား ပြင်းထန်သော တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ရန် အငြင်းပွားချက် သို့မဟုတ် အကြောင်းပြချက်ကို ပေးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ကျွန်ုပ်ထင်ပါသည်။”

ယခုအချိန်အထိ အကြီးမားဆုံးသော ထိခိုက်မှုမှာ ယခုနေ့တနင်္ဂနွေတွင် သမ္မတနှင့် အစ္စရေးခေါင်းဆောင်များက အီရန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်မှုလှိုင်းတစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီး ကျယ်ပြန့်သော ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ပွဲသည် အစပိုင်းအဆင့်တွင် ရှိနေသော်လည်း ၎င်းသည် အီရန်၊ ဟေဇဘိုလ်လာနှင့် အခြားအစုကိုယ်အဖွဲ့များကို ပြင်းထန်စွာ အားနည်းစေပြီး ဒေသတွင်းရှိ နိုင်ငံရေးဟန်ချက်ချမှုကို ပျက်ပြားစေသည့် ရှည်လျားသော ဖြစ်ရပ်စဉ်တစ်ခု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။

“အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် အလွန်သွေးထွက်သံယို၊ အလွန်ပြင်းထန်သော်လည်း အပြောင်းအလဲရှိသော အချိန်ဖြစ်ပေါ်နေသည်” ဟု ဗြိတိသျှအတွေးအခေါ်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Chatham House မှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို အာရုံစိုက်သည့် အကြီးတန်းသုတေသနပညာရှင် Renad Mansour က ပြောကြားခဲ့သည်။ “ဤအရာသည် ဘယ်မှာ အဆုံးသတ်မည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိရှိပါ။”

ဂါဇာတိုက်ပွဲသည် အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်

အီရန်၏ အာဏာကို ထိခိုက်စေသည့် ပျက်စီးမှုများသည် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်တိုက်ခိုက်မှုတွင် တပ်သားများက လူပေါင်း ၁၂၀၀ ကို သတ်ဖြတ်ပြီး သုံ့ပြန်သူ ၂၅၁ ဦး ကို သုံ့ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် အစ္စရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဟမတ်စ်တပ်ဖွဲ့ကို လိုက်နာပြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဂါဇာတွင်းရှိ ဟမတ်စ်အစိုးရအောက်တွင်ရှိပြီး တပ်သားများနှင့် အရပ်သားများကြား ခွဲခြားခြင်းမရှိသော ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ယခုအထိ ဂါဇာတွင် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးပေါင်း ၇၂၀၀၀ ကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ နီးပါး ထက်ဝက်သည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများဖြစ်သည်။

သို့သော် ပဋိပက္ခသည် အီရန်၏ ပံ့ပိုးမှုရှိသော ခုခံဆန့်ကျင်ရေးဝင်ရိုးတန်းရှိ အခြားအုပ်စုများကိုလည်း ပါဝင်စေရန် လျင်မြန်စွာ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်တွင် အစ္စရေးနှင့် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားလျှင် အစွမ်းထက်သော တပ်သားအုပ်စုဖြစ်သည့် ဟေဇဘိုလ်လာသည် အီရန်၏ ပထမဆုံး ကာကွယ်ရေးလိုင်းဖြစ်သည်ဟု ကြာမြင့်စွာ ယူဆခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဒုံးကျည်နှင့် ဒုံးကျည်ပေါင်း ၁၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်၊ ထို့အပြင် အုပ်စု၏ ယခင်ခေါင်းဆောင်က တစ်ချိန်က ၎င်းကို ချီးမွမ်းခဲ့သည်။

အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နောက်၊ အုပ်စုသည် ၎င်း၏ မဟာမိတ် ဟမတ်စ်ကို ကူညီရန် အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ဒုံးကျည်များပစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပစ်ခတ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အတူပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်မှုများသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ဆောက်ရာသီတွင် အပြည့်အဝ စစ်ပွဲအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် ဟေဇဘိုလ်လာကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေပြီး Nasrallah နှင့် အခြားထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များကို သတ်ဖြတ်ပြီး တပ်သားအုပ်စု၏ လက်နက်ပစ္စည်းအများစုကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ပြီးနောက် အမေရိကန်က ပြေလည်ပေးသော အစိုးရချိန်ပိတ်ချက်သည် ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်းဒေသအချို့ကို ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားပြီး ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေသည်။

အဓိကမဟာမိတ် ဆီးရီးယားသမ္မတ၏ အစိုးရကို သူပုန်ကျားများက အဆိုင်သိမ်းချိန်တွင် ဟေဇဘိုလ်လာသည် ပိုမိုအားနည်းလာခဲ့ပြီး အီရန်လက်နက်များအတွက် အဓိကထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။

ယီမင်၏ သူသည် ချဲ့ထွင်နေသော ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အနီရောင်ပင်လယ်ရှိ သင်္ဘောများကို ပစ်ခတ်ပြီး အစ္စရေးကို ပစ်မှတ်ထားသည်။ အမေရိကန်ရေတပ်သင်္ဘောများနှင့် အစ္စရေးစစ်တပ်သည် ပြန်ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် လက်ရှိအခြေအနေကို စွန့်ပစ်ခဲ့သည်

ပဋိပက္ခသည် ချဲ့ထွင်လာသည်နှင့်အမျှ အီရန်နှင့် ၎င်း၏ အစုကိုယ်အဖွဲ့များ၏ ခေါင်းဆောင်များသည် အစ္စရေးသည် ရှည်လျားသော အချိန်ကြာ တင်းမာမှုရှိသော လက်ရှိအခြေအနေကို စွန့်ပစ်ပြီး အခြေခံအပြောင်းအလဲကို ဖန်တီးရန် ကြိုးစားနေကြောင်း မသိရှိနိုင်ခဲ့ကြောင်း Mansour က ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်အပေါ် ထိခိုက်မှုများသည် ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လတွင် အစ္စရေးသည် အီရန်နှင့် အမေရိကန်တို့က နျူကလီးယားသဘောတူညီချက်ဆွေးနွေးမှုကို ဆောင်ရွက်နေစဉ် တီဟရန်း၏ ကို ဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်သည့် အံ့အားသင့်စရာ တိုက်ခိုက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ၁၂ ရက်စစ်ပွဲတွင် အီရန်၏ စွမ်းအင်လုပ်ငန်းနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဌာနချုပ်ကို ဗုံးပစ်တိုက်ခိုက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

အီရန်၏ အားနည်းလာသော အစုကိုယ်အဖွဲ့များသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ၎င်းတို့၏ ပံ့ပိုးသူနိုင်ငံသည် တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်ခံရသည့်အခါတွင် အများစုက ဘေးတွင် ရပ်နေခဲ့သည်။ ယခုစစ်ပွဲတွင်လည်း ၎င်းတို့သည် အလားတူပင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

“ကယ်တင်ရေးကို အလွန်အရေးကြီးသည်” ဟု ဟေဇဘိုလ်လာနှင့် အခြားအီရန်ထောက်ပံ့သော အုပ်စုများအတွက် Mansour က ပြောကြားခဲ့သည်။ သူက အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ခုခံဆန့်ကျင်ရေးဝင်ရိုးတန်းသည် အီရန်မှ ထိပ်တန်းမှ အောက်သို့ အမိန့်များဖြင့် မလွှမ်းမိုးတော့ဘဲ အုပ်စုများသည် ပိုမို အမှီအခိုကင်းလာသည်ကို မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ “ထို့အပြင် ၎င်းတို့အတွက် ကယ်တင်ရေးသည် အီရန်၏ ကယ်တင်ရေးနှင့် မလိုအပ်သော တွက်ချက်မှုများအပေါ် အခြေခံသည်။”

စနေကြာနေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့က အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒေသတွင်းရှိ တီဟရန်၏ မဟာမိတ်များနှင့် အစုကိုယ်အဖွဲ့များသည် တုံ့ပြန်မှုတွင် အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ခဲ့သည်။

လက်ဘနွန်အချုပ်အခြာများက လက်ဘနွန်တွင် နောက်ထပ်ပျက်စီးမှုရှိသော စစ်ပွဲကို ကြောက်ရွံ့သောကြောင့် ဟေဇဘိုလ်လာသည် အီရန်ကို ကာကွယ်ရန် တိုက်ပွဲတွင် မဝင်ရန် ကြီးမားသော ဖိအားကို ခံနေရသော်လည်း အင်္ဂါနေ့အစောပိုင်းတွင် ၎င်းသည် အဆိုပါအခြေအနေကို ပြောင်းလဲသွားပုံရသည်။

ဟေဇဘိုလ်လာသည် အမေရိကန် – အစ္စရေးတို့၏ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုများကို ဝေဖန်ပြီး အီရန်၏ အထက်ဆုံးခေါင်းဆောင် အရာရတ်အလီချမိနီ၏ သေဆုံးမှုကို စိတ်သောကရောက်စွာ မှတ်ယူကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းသည် ပါဝင်နိုင်သည်ဟု ဟွှန်ပြခဲ့သည်။ အင်္ဂါနေ့အစောပိုင်းတွင် ၎င်းသည် နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ဒုံးကျည်များပစ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးသည် ချက်ချင်း ဘေရူတ်မြို့တောင်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တစ်နှစ်ကျော်ကြာ အကြိမ်ပထမဆုံး ဟေဇဘိုလ်လာသည် အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။

ဟေဇဘိုလ်လာသည် ကြေညာချက်တစ်ပုဒ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုများသည် ချမိနီ၏ သေဆုံးမှုနှင့် “အစ္စရေး၏ ထပ်ခါထပ်ခါ ကျူးကျော်မှုများ” အတွက် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ချက်အနေနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု