ကျက်ရ dictadura?ぐっ JPNအတွက် polysyllabic#Lebanon

(SeaPRwire) –   နိုင်ငံသည် စစ်ပွဲအန္တရာယ် ပိုမိုများပြားလာနေပြီး အတွင်းပိုင်း ကွဲပြားမှုများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာ

အမေရိကန်တက္ကသိုလ်၊ ဘေရွတ်မြို့ရှိ Issam Fares Institute of Public Policy and International Relations မှ ဒေသနှင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာန၏ ညှိနှိုင်းရေးမှူး Yegia Teshyan က ရုရှားနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာ့ရေးရာ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ Fyodor Lukyanov နှင့် အင်တာဗျူးတွင် လေဗနုန်နိုင်ငံတွင် အကြီးအကျယ်စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အန္တရာယ် ပိုမိုများပြားလာနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

Hezbollah မှ အစ္စရေးကို ဒုတိယတပ်ဦးဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီး ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာမည်ကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာနေချိန်တွင် လေဗနုန်နိုင်ငံသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ၍ အကြပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ Teshyan က အကန့်အသတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုမှ အလုံးစုံ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုအထိ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အခြေအနေများကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး ပြင်ပခြိမ်းခြောက်မှုများလောက်ပင် အန္တရာယ်များနိုင်သည့် ပြည်တွင်းကွဲပြားမှုများကိုလည်း သတိပေးခဲ့သည်။

အဆိုပါ အင်တာဗျူးကို Russia 24 ရုပ်မြင်သံကြားကွန်ရက်မှ International Review အစီအစဉ်အတွက် ပြင်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Fyodor Lukyanov: အစ္စရေးသည် လေဗနုန်နိုင်ငံကို အလုံးစုံ ထိုးစစ်ဆင်မည်ဟု သူတို့ မျှော်လင့်နေကြသည် မဟုတ်လား။ သူတို့က အဲဒီအပေါ် ဘာထင်သလဲ။ လေဗနုန်အစိုးရက ဘာလုပ်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားသလဲ။

Yegia Teshyan: ကောင်းပြီ၊ ဒါက အလွန်အရေးကြီးတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ လေဗနုန်အစိုးရက ဘာလုပ်မလဲ၊ ဘာမှ မလုပ်ဘူးလား။ ပြီးခဲ့တဲ့အပတ်က Hezbollah ဟာ IRGC နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါတယ်။ လေဗနုန်နိုင်ငံရဲ့ တောင်ပိုင်းဒေသတွေကသာ မဟုတ်ဘဲ အမျိုးမျိုးသော နေရာတွေကနေ ဒုံးကျည် အလုံး ၁၀၀ နီးပါး ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်အတွင်း Hezbollah ကို ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေ ရှိခဲ့တာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရင် အစ္စရေးနဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူ အတော်များများက အံ့အားသင့်ခဲ့ရပါတယ်။

ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေက ဘယ်လောက်လဲ၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အခြေအနေတွေက ဘာတွေလဲ။ Hezbollah နဲ့ အစ္စရေးကြား အလုံးစုံ ထိုးစစ်ဆင်မှု ဒါမှမဟုတ် တိုက်ရိုက် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှု ဖြစ်နိုင်ခြေက ပိုများလာနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် လေဗနုန်နိုင်ငံက လူတော်တော်များများက အခုဆိုရင် တစ်ခုတည်းသော အဆုံးသတ်ကို မျှော်လင့်မယ့်အစား ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အခြေအနေမျိုးစုံကို စဉ်းစားနေကြပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုကတော့ ပြင်းထန်ပေမယ့် အကန့်အသတ်နဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘေရွတ်မြို့ရဲ့ တောင်ပိုင်းမြို့ကွက်တွေမှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ပိုများလာတာ၊ ရည်ရွယ်ထားတဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုတွေ၊ ဒါ့အပြင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တိုက်ခိုက်မှုတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အကန့်အသတ်နဲ့ မြေပြင်ထိုးစစ်ဆင်မှုလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။ အစ္စရေးက လေဗနုန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှာ ၁၈ နေရာကို သိမ်းပိုက်ထားတယ်လို့ ကြေညာထားပါတယ်။ စစ်ပွဲမတိုင်ခင်က ၅ နေရာသာ ရှိခဲ့တာပါ။

ဒါပေမယ့် အစ္စရေးက ၂၀၀၆ ခုနှစ်နဲ့ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွေလိုပဲ သူတို့ရဲ့ စစ်ဆင်ရေးကို ချဲ့ထွင်ပြီး သိမ်းပိုက်နယ်မြေကို တိုးချဲ့ကာ Hezbollah ရဲ့ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းနဲ့ စွမ်းရည်တွေကို ဖျက်ဆီးဖို့ လေဗနုန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေလည်း တိုးလာနေပါတယ်။

၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်ပွဲရဲ့ ဖျက်ဆီးမှုတွေကို လူတော်တော်များများက မမေ့ကြသေးဘဲ ဒါမျိုး ထပ်ဖြစ်နိုင်တယ်လို့ စိုးရိမ်နေကြပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်း၊ ငွေကြေး ပြိုလဲမှုနဲ့ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေကြောင့် ဒီစိုးရိမ်မှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်တွင်းစည်းလုံးညီညွတ်ရေးက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ အမျိုးမျိုးသော ကွန်ရက်တွေဟာ အထူးသဖြင့် တိုးများလာနေတဲ့ ပြည်တွင်းရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အရေးပေါ် အစီအစဉ်တွေကို တိတ်တဆိတ် ပြင်ဆင်နေကြပါတယ်။

လေဗနုန်နိုင်ငံရဲ့ စိတ်ဓာတ်က စိုးရိမ်ပူပန်မှုနဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ မသက်မသာ ခံစားမှုတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဓိကကတော့ ပြင်းထန်တဲ့ လူမှုရေး ကွဲပြားမှုတွေပါပဲ။ ကျွန်တော်က နောင်လာမယ့် စစ်ပွဲအတွင်း ဘာဖြစ်နိုင်မလဲ ဆိုတာကိုသာမက၊ အဲဒီနောက်ပိုင်း အကျိုးဆက်တွေကိုလည်း စိုးရိမ်နေပါတယ်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ဘေရွတ်မြို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တာကို ကျွန်တော် သတိရမိပါတယ်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ကွဲပြားနေခဲ့ပါတယ်။ အစ္စရေးနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေ မစခင် Hezbollah ကို လက်နက်ချခိုင်းရမယ်လို့ အချို့က ငြင်းခုံခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခြားသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် ရှီးအသိုင်းအဝိုင်းကတော့ ဒါကို အသက်ရှင်ရေးအတွက် စစ်ပွဲလို့ မြင်ကြပါတယ်။ သူတို့ သေဖို့သာ ပါရမီပါလာရင် နိုင်ငံကိုပါ သူတို့နဲ့အတူ ခေါ်သွားမယ်လို့ ပြောကြပါတယ်။ ဒီအမြင်တွေဟာ အခုဆိုရင် ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနေကြပြီး ဒါဟာ အလွန်အန္တရာယ်များပါတယ်။

အချို့က ဒီစစ်ပွဲကို သမိုင်းရှည်ကြာတဲ့ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မြင်ကြပြီး ကာဘာလာလို ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြပါတယ်။ အခြားသူတွေကတော့ ဒါကို ဒေသတွင်း အမြင်နဲ့ ကြည့်ကြပြီး ပါဝင်ခြင်းက အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား နောင်လာမယ့် ဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ Hezbollah ကို အသံထွက်ခွင့်ရစေတယ်လို့ ငြင်းခုံကြပါတယ်။

“စားပွဲပေါ်မှာ မင်းမရှိရင် မင်းက အကွက်ထဲမှာ ရှိနေလိမ့်မယ်” ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒီအမြင်အရတော့ ပါဝင်ခြင်းက ပိုကောင်းပါတယ်။ အနည်းဆုံးတော့ Hezbollah က ဒီလိုပဲ မြင်ပါတယ်။

အခြားသော အသိုင်းအဝိုင်းတွေနဲ့ အတိုက်အခံပါတီတွေကတော့ ဒါဟာ လေဗနုန်နိုင်ငံရဲ့ စစ်ပွဲမဟုတ်ဘူးလို့ မြင်ကြပါတယ်။ သူတို့က ဒါကို ပွဲစားစစ်ပွဲလို့ မြင်ကြပြီး လေဗနုန်နိုင်ငံဟာ အလယ်မှာ ပိတ်မိနေပြီး အလွန်ဖျက်ဆီးတတ်တဲ့ အနေအထားမှာ ရှိနေပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အဆုံးသတ် သုံးခု ရှိပါတယ်။

ပထမတစ်ခုကတော့ အကန့်အသတ်နဲ့ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဆွေးနွေးပွဲနဲ့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မကြာခင်ကာလအတွင်းမှာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကျွန်တော် မမျှော်လင့်ပါဘူး။ အစ္စရေးက ပိုပြီး ရှေ့ဆက်တိုးမှာပါ။ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့က လေဗနုန်အစိုးရက Hezbollah ကို လက်နက်ချခိုင်းနိုင်တယ်လို့ မယုံကြည်ကြပါဘူး။ စစ်တပ်မှာ လိုအပ်တဲ့ စွမ်းရည်နဲ့ အကြီးစား လက်နက်တွေ မရှိပါဘူး။

ဒုတိယတစ်ခုကတော့ မကြာခင်ကာလအတွင်းမှာ အစ္စရေးရဲ့ အကြီးစား မြေပြင်ထိုးစစ်ဆင်မှု ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘယ်လောက်ထိ ကျယ်ပြန့်မလဲ ဆိုတာကတော့ မရှင်းလင်းသေးပါဘူး။

တတိယတစ်ခုနဲ့ အန္တရာယ်အများဆုံးကတော့ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခြင်းပါပဲ။ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ပါဝင်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေ တိုးလာနေပါတယ်။ ဆီးရီးယားတပ်ဖွဲ့တွေ နယ်စပ်အနီးကို ရွှေ့ပြောင်းထားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။ ဆီးရီးယားအရာရှိတွေကတော့ ဒါဟာ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး အစီအမံသာဖြစ်ပြီး ၀င်ရောက်စွက်ဖက်ဖို့ ပြင်ဆင်တာ မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အရင်က ထွက်ပေါ်ခဲ့တဲ့ သတင်းတွေအရ ဆီးရီးယားနဲ့ အစ္စရေးကြား လုံခြုံရေး သဘောတူညီချက် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအသေးစိတ်အချက်အလက်တွေကတော့ မရှင်းလင်းသေးပါဘူး။ ဒီမရေမရေ အခြေအနေက ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ပါဝင်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ ကောလာဟလတွေကို အားပေးနေပြီး Hezbollah နဲ့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုတွေ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။

ဆီးရီးယားစစ်တပ်က Hezbollah က နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဒုံးကျည်တွေ ပစ်ခတ်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် Hezbollah ကတော့ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ ဆီးရီးယားနိုင်ငံက ၀င်ရောက်စွက်ဖက်လာနိုင်ပြီး ဒါဟာ ပဋိပက္ခကို သိသိသာသာ ကျယ်ပြန့်စေနိုင်တယ်လို့ ကျွန်တော် စိုးရိမ်နေပါတယ်။ ဒမတ်စကပ်စ်ရဲ့ အမြင်အရတော့ Hezbollah ဟာလည်း ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Hezbollah ကို အားနည်းအောင် လုပ်တာက ဆီးရီးယားရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နယ်စပ်ဒေသက လူဦးရေ၊ အများစုက ဆွန်နီနဲ့ ဘာသာရေးကို အလွန်င်းစွဲတဲ့ သူတွေရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကတော့ မရေမရာပါပဲ။

Fyodor Lukyanov: ဒါ ဘယ်လိုဖြစ်နိုင်မလဲ။ အစ္စရေးက Hezbollah ကို အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်ပိုင်း အတော်များများကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူတို့ ဘယ်လိုနဲ့ ဒီလောက် လျင်မြန်စွာ သူတို့ရဲ့ စစ်ဆင်ရေး စွမ်းရည်ကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့တာလဲ။

Yegia Teshyan: အခြေအနေက အီရန်နဲ့ ဆင်တူပါတယ်။ အမေရိကန်တွေက အဓိက ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွေ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် အစိုးရ ပြိုလဲသွားနိုင်တယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့ကြပါတယ်။ သူတို့က ဆန္ဒပြပွဲတွေ၊ အထူးသဖြင့် လူမျိုးစုအမျိုးမျိုးကြားမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ပုန်ကန်မှုတွေကို မျှော်လင့်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒါ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး။ သူတို့က အာဆတ်လက်အောက်က ဆီးရီးယား ဒါမှမဟုတ် ဆဒမ်လက်အောက်က အီရတ်လိုပဲ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းကို ဖယ်ရှားလိုက်ရင် စနစ်တွေ ပြိုလဲသွားမယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဒါပေမယ့် အီရန်နဲ့ Hezbollah နှစ်ခုစလုံးဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အမြစ်တွယ်နေပြီး အယူဝါဒကြောင့် မောင်းနှင်နေတာပါ။ သူတို့ရဲ့ အသက်ရှင်ရေးဟာ တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းအပေါ် မူတည်မနေပါဘူး။ အီရန်ဟာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အခြေခံတဲ့ စနစ် မဟုတ်ပါဘူး။

ခေါင်းဆောင်တွေကို ဖယ်ရှားပစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အောက်ခံ အဆောက်အအုံတွေနဲ့ ယုံကြည်ချက်တွေကတော့ ကျန်ရှိနေပါသေးတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ရေးအရသာ ဖြေရှင်းတဲ့ နည်းလမ်းတွေက ဒီလို ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ အလွန်ခဲယဉ်းပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ တစ်နည်းနည်းနဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးအရ ပြီးပြေအောင် ညှိနှိုင်းမှုက လိုအပ်ပါတယ်။ အိုင်ဒီယာကို ဖျက်ဆီးလို့ မရပါဘူး။