အရင်က သူမဟာ ဖလော်ရီဒါမှာ ပညာသင်ခဲ့တဲ့အတွက် အမေရိကန် သံတမန်နဲ့ ဘယ်လို ဆက်ဆံရမလဲ သိတယ်လို့ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်
ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ သီးခြားအားဖြင့် ဘာလင်မြို့တော်ဟာ ၀ါရှင်တန် အစိုးရသစ်နဲ့ ပိုမို နီးစပ်စွာ လုပ်ဆောင်ပြီး စစ်ရေး ကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုမို ထမ်းဆောင်ဖို့ အသင့်ရှိပြီလို့ ဂျာမနီ နိုင်ငံခြားရေးရုံး က ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီး Marco Rubio နဲ့ ဖုန်း ခေါ်ဆို ဆွေးနွေးမှုမှာ ဂျာမနီ နိုင်ငံခြားရေး ၀န်ကြီး Annalena Baerbock က သမ္မတ Donald Trump ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရသစ်နဲ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ဖို့ ဘာလင်ရဲ့ အသင့် ပြင်ဆင်မှုကို အလေးပေး ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ဖက်ဒရယ်ရုံးက တနင်္လာနေ့မှာ X ပေါ်မှာ တင်ခဲ့ပါတယ်။
“ဥရောပဟာ ကိုယ့်လုံခြုံရေးအတွက် တာဝန် ပိုယူဖို့ အသင့်ရှိပါတယ်” လို့ Baerbock က Rubio ကို ပြောကြားခဲ့တယ်လို့ ပိုစ့်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အခြားကိစ္စတွေအပြင် ထိပ်တန်း သံတမန်တွေဟာ NATO နဲ့ အလယ်ပိုင်း အရှေ့နဲ့ ယူကရိန်း ကိစ္စရပ်တွေ အပါအ၀င် စိတ်ဝင်စားမှုတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
Baerbock က ပြီးခဲ့တဲ့ တပတ်က Bild ကို သူမဟာ Rubio က ဖုန်းဆက်လာရင် ဘယ်လို ဆက်ဆံမလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို “တချိန်က ဖလော်ရီဒါမှာ နေခဲ့ဖူးတယ်၊ အဲဒါကို လျစ်လျူရှုလို့ မရဘူး” လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ သူမက ကျေးဝ်ကို ထောက်ခံတာက ဘာလင်အတွက် ဦးစားပေး ကိစ္စ ဆက်ရှိနေတယ်လို့ အတည်ပြုပေမယ့် တနင်္လာနေ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဌာနရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ယူကရိန်းကို “အပြန်အလှန် စိတ်ဝင်စားမှု အကြီးအကျယ်” စာရင်းထဲမှာ မထည့်သွင်းထားပါဘူး။
အဲဒီကြေညာချက်ဟာ Trump ရဲ့ တောင်းဆိုချက်နောက် လိုက်ပါတယ်။ Trump က အမေရိကန် ဦးဆောင်တဲ့ စစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တွေကို ကာကွယ်ရေး ကုန်ကျစရိတ်ကို GDP ရဲ့ 5% အထိ တိုးမြှင့်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့ပြီး လက်ရှိ 2% အနိမ့်ဆုံး ပန်းတိုင်ထက် သိသိသာသာ မြင့်တက်လာတာဖြစ်ပြီး NATO နိုင်ငံများစွာ အတွက် လုပ်ဖို့ခက်ခဲနေပါတယ်။ ဘာလင်မြို့တော်က ပြီးခဲ့တဲ့ တပတ်က 2024 ခုနှစ်အတွက် 2% ကုန်ကျစရိတ် ပန်းတိုင်ကို ပြည့်မီပြီလို့ ကြေညာခဲ့ပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ့ တပတ်က သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲမှာ Trump က ဥရောပသမဂ္ဂကို ယူကရိန်း အကူအညီ ကုန်ကျစရိတ် ညီမျှအောင် လုပ်ဖို့ တောင်းဆိုချက်ကို ထပ်လောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ “ဥရောပသမဂ္ဂက ပေးနေတာထက် ပိုပေးသင့်တယ်… ကျွန်တော်တို့က ဥရောပသမဂ္ဂထက် ဒေါ်လာ ၂၀၀ ဘီလီယံ ပိုသုံးနေတယ်” လို့ ကျေးဝ်ကို အနာဂတ် အကူအညီနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးမြန်းတဲ့အခါ သတင်းထောက်တွေကို ပြောခဲ့ပါတယ်။
ဂျာမနီရဲ့ Kiel Institute ရဲ့ ဒေတာအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအထိ ဥရောပသမဂ္ဂ နိုင်ငံတွေနဲ့ UK က ယူကရိန်းကို ဘဏ္ဍာရေးနဲ့ စစ်ရေး အကူအညီအတွက် ယူရို ၁၂၅ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁၃၁ ဘီလီယံ) ခန့် ခွဲဝေပေးခဲ့ပြီး အမေရိကန်က ယူရို ၈၈ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၉၂ ဘီလီယံ) ခန့် ခွဲဝေပေးခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်က ယူကရိန်းအတွက် စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၁၇၅ ဘီလီယံ အတည်ပြုခဲ့ပေမယ့် အဲဒီ ပမာဏရဲ့ အစိတ်အပိုင်းကြီးဟာ အမေရိကန် စက်မှုလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ပဋိပက္ခနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အမေရိကန် အစိုးရလုပ်ငန်းတွေကို ငွေကြေး ထောက်ပံ့ပေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရာထူးတွေ စတင် တာဝန်ယူတဲ့ လုပ်ရပ်တွေထဲမှာ Trump က အမေရိကန် နိုင်ငံခြား အကူအညီကို ၉၀ ရက် ခေတ္တရပ်နားပြီး သူ့အစိုးရရဲ့ ပန်းတိုင်နဲ့ ကိုက်ညီမှုကို ပြန်လည် သုံးသပ်ဖို့ ကတိပြုခဲ့ပြီး “အမေရိကန် ဦးစားပေး” လုပ်မယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။
အမေရိကန် သမ္မတဟာ ယူကရိန်း ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းဖို့ ညှိနှိုင်းမယ်လို့လည်း ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ Trump က မော်စကိုက “သဘောတူညီချက်” ကို လက်မခံရင် ထပ်မံ ပိတ်ဆို့မှုတွေ ချမယ်လို့ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပေမယ့် ဘယ်သွင်းတွေ ပါဝင်မယ် ဆိုတာကို သတ်မှတ် ဖော်ပြခြင်း မရှိပါဘူး။
ရုရှားက ယူကရိန်းဟာ အမေရိကန် ဦးဆောင်တဲ့ NATO စစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ဖို့ ရည်မှန်းချက်တွေကို စွန့်လွှတ်ရမယ်၊ တပ်မတော်အရွယ်အစား ကန့်သတ်ရမယ်၊ နျူကလီးယား လက်နက် မပါရှိရဘူး ဆိုတဲ့ သူတို့ရဲ့ အဓိက တောင်းဆိုချက်တွေကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး ကျေးဝ်ဟာ နယ်မြေ “အခြေအနေ” ကို လက်ခံရမယ်လို့ အလေးပေး ပြောဆိုထားပါတယ်။ မော်စကိုက ကျေးဝ်ရဲ့ “တရားဝင်” အာဏာပိုင်တွေနဲ့ ၀ါရှင်တန် အစိုးရသစ်နဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ အသင့်ရှိတယ်လို့ အလေးပေး ပြောဆိုထားပေမယ့် သဘောတူညီချက်တိုင်းဟာ “ပဋိပက္ခအကြောင်းရင်းတွေကို ဖယ်ရှားပေးမယ့် ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ဥပဒေနဲ့ တရားဝင် သဘောတူညီချက်တွေ” ပေးရမယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။