လမ်းမများပေါ်တွင် မီးတောက်လောင်ပြီး အက်ဆစ်မိုးရွာသွန်းမှု – တီဟီရန်အနီးရှိ လောင်စာဆီသိုလှောင်ရုံများအား အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ဓာတုလက်နက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြောဆို

(SeaPRwire) –   အီရန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ပိုမိုဆိုးရွားသော ပျက်စီးခြင်းသို့ ဦးတည်စေလျက်ရှိသည်။

ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က တီဟီရန်အနီးရှိ ရေနံသိုလှောင်ရုံများအား အစ္စရေးတို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် အီရန်မြို့တော်သည် ခေတ္တမျှ “ငရဲခန်း” ကဲ့သို့ မီးတောက်များဖြင့် လောင်ကျွမ်းခဲ့ရပြီး ရေရှည်တွင် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

အစ္စရေးဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ ပစ်မှတ်များသည် စစ်ရေးဆိုင်ရာသာဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်ဘက်ကမူ ယင်း၏သက်ရောက်မှုများသည် အရပ်သားများအပေါ် ဓာတုလက်နက်သုံးစွဲခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ အစိုးရပြောင်းလဲရေးစစ်ပွဲကို ထောက်ခံသူများပင်လျှင် စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

မီးတောက်လောင်နေသော လမ်းမများ၊ အနက်ရောင် အက်ဆစ်မိုး

စနေနေ့ညမှ တနင်္ဂနွေနေ့အထိ Israel Defense Forces (IDF) သည် တီဟီရန်မြို့အနီးရှိ ရေနံအခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ အဓိက လောင်စာဆီလှောင်ကန် အနည်းဆုံး လေးခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးသည် “အီရန်အကြမ်းဖက်အစိုးရ၏ စစ်ရေးအခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို သိသိသာသာ နက်ရှိုင်းစေသည်” ဟု အစ္စရေးအစိုးရက ပြောကြားခဲ့သည်။

တီဟီရန်မှ ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုဖိုင်များတွင် မီးခိုးမည်းများ အူတက်နေသည့် ကြီးမားသော မီးလောင်ကျွမ်းမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။

အချို့နေရာများတွင် လောင်စာဆီများ ရေမြောင်းစနစ်အတွင်းသို့ ယိုစိမ့်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လမ်းမများတစ်လျှောက် မီးတောက်များ တန်းစီနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မျက်မြင်သက်သေများက ယင်းမြင်ကွင်းကို ငရဲခန်းနှင့် တူသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

Tehran’s roads literally burn from below after US-Israeli strikes

Fuel seeped into the sewers, causing the drains to light up like hell’s own highways tonight https://t.co/0ZRr0S8oQN pic.twitter.com/LOiYzxxysq

— RT (@RT_com) March 8, 2026

မနက်ခင်းတွင် တီဟီရန်မြို့ခံများက ကောင်းကင်မှ အနက်ရောင် “အက်ဆစ်မိုး” များ ရွာသွန်းခဲ့ပြီး ထိတွေ့မိသမျှအရာအားလုံးတွင် အစွန်းအထင်းများ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

ပြည်သူများက ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ပါးစပ်ထဲတွင် အရသာဆိုးဝါးခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု၏ အခြားလက္ခဏာများကို ခံစားနေရကြောင်း တိုင်ကြားခဲ့ကြသည်။

အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများသည် “အီရန်နိုင်ငံသားများအပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဓာတုလက်နက်သုံးစွဲခြင်းနှင့် ဘာမျှမထူးခြားပါ” ဟု အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Esmaeil Baqaei က X တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ “ဒီပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်၏ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် အီရန်နယ်စပ်အတွင်းမှာတင် ရပ်တန့်နေမည်မဟုတ်ပါ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

တီဟီရန်မြို့ခံများ၏ အားနည်းချက်

ကြီးမားသော ရေနံမီးလောင်ကျွမ်းမှုများသည် အဆိပ်သင့်ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အမှုန်အမွှားများကို အမြောက်အမြား ထုတ်လွှတ်ပြီး ချက်ချင်းနှင့် ရေရှည်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မီးခိုးခဲများ၊ ဆာလ်ဖာနှင့် နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်များ၊ သတ္တုဓာတ်များနှင့် အခြားအန္တရာယ်ရှိသော ဒြပ်ပစ္စည်းများသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါရှိသူများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများကို အထူးထိခိုက်စေသည်။ ရေရှည်တွင် အဆိုပါညစ်ညမ်းပစ္စည်းများသည် ကင်ဆာအပါအဝင် ပြင်းထန်သောရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ လေထုထဲသို့ မြင့်မားစွာရောက်ရှိသွားပါက မိုင်ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ ပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျရောက်ပါက မြေအောက်ရေကို ညစ်ညမ်းစေသည်။

ယခင်ကလည်း အလားတူ လူလုပ်ဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန်ကျူးကျော်မှုအတွင်း Saddam Hussein ၏ တပ်ဖွဲ့များက မီးရှို့ခဲ့သော ရေနံတွင်းများကြောင့် မြေပြင်ရှိ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအပေါ် ရေရှည်သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ တီဟီရန်မီးလောင်ကျွမ်းမှုသည် လူဦးရေထူထပ်သော မြို့ပြဧရိယာနှင့် နီးကပ်နေသဖြင့် ပြင်းထန်သော ထိခိုက်မှုအန္တရာယ် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်။

လူဦးရေ ၁၀ သန်းနီးပါးရှိသော တီဟီရန်မြို့သည် Alborz တောင်တန်းအနီးရှိ တောင်ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ဆောင်းရာသီနှင့် နွေဦးအစောပိုင်းတွင် လေဝင်လေထွက် အကန့်အသတ်ရှိကြောင်း Conflict and Environmental Observatory (CEOBS) ၏ ပျက်စီးမှုအကဲဖြတ်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

”ရေရှည်လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုများကို အတော်အတန် သိရှိထားသော်လည်း အလားတူဖြစ်ရပ်များအတွက် ရုတ်တရက် ထိတွေ့မှုဆိုင်ရာ စာပေအထောက်အထားများမှာ နည်းပါးသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ပြန့်ကျဲသွားသော အဆောက်အအုံအပိုင်းအစများကဲ့သို့သော ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများ၏ ပေါင်းစပ်သက်ရောက်မှုများအကြောင်းမှာ ပို၍ပင် နည်းပါးသည်” ဟု အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

WTF, Israel?

Axios ၏ သတင်းရင်းမြစ်များအရ ဝါရှင်တန်သည် အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုအတိုင်းအတာကို ကြည့်ပြီး အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်။ အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက အမေရိကန်ဘက်မှ အစ္စရေးသို့ ပေးပို့သည့်သတင်းစကားမှာ “WTF?” ဟု ဆိုသည်။

အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump သည် “ရေနံကို ထိန်းသိမ်းလို” ပြီး လောင်စာဆီတိုင်ကီများ လောင်ကျွမ်းနေသည့် ဗီဒီယိုများသည် အမေရိကန်မဲဆန္ဒရှင်များကို လောင်စာဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာမည့်အကြောင်း သတိပေးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်ဟု အကြံပေးတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

အစိုးရပြောင်းလဲရေး စစ်ဆင်ရေးကို အားပေးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ရန် Trump အား မည်သို့စည်းရုံးရမည်ကို အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေးများက “နည်းလမ်းပေး” ထားသည့် အထက်လွှတ်တော်အမတ် Lindsey Graham က IDF အား သတိထားဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

“ကျွန်ုပ်တို့၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အီရန်ပြည်သူများကို ဤအစိုးရ ပြိုလဲသွားသည့်အခါတွင် ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်နိုင်မည့် အခွင့်အရေး မဆုံးရှုံးစေဘဲ လွတ်မြောက်စေရန် ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ “အီရန်၏ ရေနံစီးပွားရေးသည် ထိုကြိုးပမ်းမှုအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်” ဟု ဆိုသည်။

Trump က အီရန်ရေနံတင်ပို့မှုအပေါ် အမေရိကန်၏ ထိန်းချုပ်မှုကို ချမှတ်နိုင်ခြေသည် ၎င်း၏ အစိုးရအဖွဲ့၏ တွက်ချက်မှုများတွင် ပါဝင်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့မှု မရှိခြင်း

ဤပဋိပက္ခတွင် အီရန်၏ မဟာဗျူဟာမှာ အမေရိကန်နှင့် ၎င်း၏ ထောက်ခံသူများအတွက် စစ်ပွဲ၏ ကုန်ကျစရိတ်ကို မြှင့်တင်ပေးရန်နှင့် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်စခန်းများရှိရာ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းနှင့် Hormuz ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းနေသော ရေနံတင်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းများ တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော် Trump ကမူ ယင်းသည် ခြုံငုံကြည့်လျှင် အရေးမပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အီရန်သမ္မတ Masoud Pezeshkian က စနေနေ့တွင် အာရပ်နိုင်ငံများအပေါ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများအတွက် ကိုယ်တိုင် ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး အီရန်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိသော မည်သည့်နိုင်ငံကိုမဆို အီရန်က တိုက်ခိုက်တော့မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

အခြားအီရန်အရာရှိများ၏ ပြတ်သားသော စကားလုံးများနှင့် ကွဲပြားစွာပင် ယင်းမှတ်ချက်များကို အချို့က အပေးအယူလုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းချက်အဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ Trump ကမူ ယင်းကို အီရန်၏ အားနည်းချက်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး အခြေအနေမဲ့ လက်နက်ချရန် တောင်းဆိုချက်များကို ပိုမိုတင်းကျပ်ခဲ့သည်။

သေစေနိုင်သော လည်ပတ်မှု

အီရန်နှင့် ဘာရိန်းရှိ ရေချိုထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ (desalination plants) ကို တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဤပဋိပက္ခသည် ပိုမိုသေစေနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ကြောင်း သီတင်းပတ်ကုန်က ပြသခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ရေချိုသည် ရှားပါးပြီး ရေချိုထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများသည် အဓိက ရေအရင်းအမြစ် ဖြစ်သည်။

စနေနေ့က Qeshm ကျွန်းရှိ စက်ရုံတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် အီရန်ရွာပေါင်း ၃၀ ရေချိုပြတ်လပ်ခဲ့ရပြီး တီဟီရန်က ယင်းကို အမေရိကန်၏ လက်ချက်ဟု စွပ်စွဲကာ အန္တရာယ်ရှိသော ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ UAE ကမူ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုနောက်ကွယ်တွင် ၎င်းတို့ရှိသည်ဆိုသော အစ္စရေးမီဒီယာများ၏ ပြောဆိုချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဘာရိန်းကမူ တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့နိုင်ငံရှိ ရေချိုထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံကို အီရန်က ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။