ဤအကြီးမားသောယူရေး-အာရှဒဏ္ဍာရီကိုပယ်ချသင့်သည်

(SeaPRwire) –   အနောက်နိုင်ငံများသည် ဗဟိုအာရှအတွက် တိုက်ခိုက်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့ ရုရှားမှလည်း ထိုသို့ပြုလုပ်သင့်သည်မဟုတ်

ရုရှားနှင့် အနောက်နိုင်ငံများကြား စစ်ရေး-နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခသည် အဆင့်သစ်သို့ရောက်နေသည်နှင့်အမျှ၊ အာရုံစိုက်မှုသည် တဖြည်းဖြည်း တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည်း။ လက်ရှိတင်းမာမှုများကို အပြီးသတ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ဝေးကွာနေသေးသော်လည်း တောင်ကော့ကေးဆပ်နှင့် ဗဟိုအာရှတွင် မော်စကို၏မူဝါဒနှင့်ပတ်သက်သည့် ဆွေးနွေးမှုများမှာ ပိုမိုများပြားလာသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဟုခေါ်ကြသည့် ‘ကြီးမားသောဂိမ်း’ သည် ယူရေးရှားတွင် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်နိုင်ပါသလားဟု မေးခွန်းထုတ်ဖို့ တန်ဖိုးရှိပါသည်။

သမိုင်းကြောင်းအရ ထိုဒေသနှစ်ခုစလုံးကို အတော်လေးတည်ငြိမ်သည့်အဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ ရုရှား၏အဓိကရန်သူများသည် ထိုဒေသတွင် ကြီးမားသောအကျိုးစီးပွားများမရှိခြင်း သို့မဟုတ် မော်စကိုကို ကြီးလေးသောခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ်မှတ်ယူမည့်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတည်ရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ကြသည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံပြိုကွဲပြီးနောက် ကာလအကြီးစုတစ်ခုတွင်၊ ယူကရိန်းပဋိပက္ခဖြစ်ပွားချိန်အထိ ဗဟိုအာရှနှင့် တောင်ကော့ကေးဆပ်နိုင်ငံများသည် အဆင်ပြေသောနိုင်ငံတကာပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ပြည်တွင်းစိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ သေချာသော်လည်း ကြီးမားသောအင်အားကြီးနိုင်ငံများပြိုင်ဆိုင်မှုတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ခြင်းမှ အကြီးအကျယ်ကင်းဝင်ခဲ့ကြသည်။

ယနေ့တိုင်ထိုဒေသများသည် ကမ္ဘာ့ပဋိပက္ခ၏အဓိကကွင်းဆင်းများနှင့် ဝေးကွာနေဆဲဖြစ်သည်။ နျူကလီးယားပါဝါနိုင်ငံများကြား ကြီးလေးသောပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်ခြေကို ကမ္ဘာကစဉ်းစားသောအခါ၊ အာရုံစိုက်မှုကို ဥရောပ၊ အရှေ့အရှေ့ပိုင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုများပြားလာသည့်အနေနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတို့သို့ ဦးတည်သည်။ ရုရှား သို့မဟုတ် တရုတ်၏ “ ပျော့ပျောင်းသောဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း” ဟု မကြာခဏဖော်ပြလေ့ရှိသည့် ဗဟိုအာရှသည် ထိုကဲ့သို့သောတွက်ချက်မှုများတွင် ထင်ရှားစွာပါဝင်လျက်မရှိပါ။

ထိုဒေသတွင်ဖြစ်ပွားနေသောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများသည် မသက်ဆိုင်ဟုဆိုလိုသည်မဟုတ်ပါ။ အထူးသဖြင့် တောင်ကော့ကေးဆပ်သည် ဒေသတွင်း အခန်းကဏ္ဍကို ပိုမိုအခိုင်အမာဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် အစ္စရေးရှိသည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် မသက်တောင့်သက်သာနီးကပ်နေသည်။ တူရကီသည်လည်း တက်ကြွစွာပါဝင်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ရည်မှန်းချက်များ၏ရေရှည်လမ်းကြောင်းသည် မသေချာသေးပါ။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဗဟိုအာရှသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံပြိုကွဲပြီးနောက်ချက်ချင်းအခြေအနေကို ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။ ၎င်း၏နိုင်ငံရေးအထက်တန်းလွှာများသည် ၎င်းတို့၏စနစ်များကို တည်ငြိမ်အောင်လုပ်ကြပြီး လွတ်လပ်သောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းကို လိုက်နာကြသည်။ ဒေသတွင် အန္တရာယ်များမရှိဟုမဆိုနိုင်သော်လည်း ၎င်းအန္တရာယ်များသည် အဓိကအားဖြင့် ပြင်ပဖိအားထက် ပြည်တွင်းအုပ်ချုပ်မှုစိန်ခေါ်မှုများကြောင့်ဖြစ်သည်။

မည်သို့ပင်ဆိုစေ၊ အထူးသဖြင့် ဒေသပြင်ပရှိ အသံများပိုမိုများပြားလာသည်နှင့်အမျှ ဗဟိုအာရှသည် ရုရှား၊ တရုတ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တူရကီ၊ ဥရောပသမဂ္ဂအပါအဝင် ဒုတိယအဆင့်သက်ရောက်မှုရှိသောအသင်းအဖွဲ့အများအပြားကြား ပြိုင်ဆိုင်မှု၏နောက်ဆုံးကွင်းဆင်းဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ယခုအကြံပြုလျက်ရှိသည်။ ဤအငြင်းအခုံသည် ရိုးရှင်းသည်- နည်းပညာနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် ပထဝီနိုင်ငံရေးပြိုင်ဆိုင်မှု၏ကိရိယာများဖြစ်လာသည်နှင့်အမျှ ယခင်ကအစွန်အဖျားဒေသများအဖြစ်သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသောဒေသများသည် ယခုပြိုင်ဆိုင်မှုထဲသို့ ဆွဲခေါ်ခံရလျက်ရှိသည်။

ယခုအချက်တွင် အမှန်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းရှိပါသည်။ မကြာနှစ်များအတွင်း ဗဟိုအာရှသည် နိုင်ငံတက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် မူဝါဒချမှတ်သူများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ပိုမိုရရှိလာသည်။ ၎င်းကို ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၏ နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော “ ကြည်လင်သောသမုဒ္ဒရာများ” ထဲမှတစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများသည် အထူးသဖြင့် ဗဟိုအာရှနိုင်ငံငါးခုလုံးပါဝင်သည့်ပုံစံများမှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားကောင်းလာစေခြင်းဖြင့် ပြင်ပဖိအားမှ ကိုယ်ကိုကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားနိုင်ငံတော်အခြေအနေကို ခိုင်မာစေရန်နှင့် လက်တွေ့ကျသောနိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများကို ကျင့်သုံးရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လျစ်လျူရှုသင့်သည်မဟုတ်ပါ။

သို့သော် ဤဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများနှင့်အတူ အခြားအရာတစ်ခု ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်- ကမ္ဘာ့ရေးရာတွင် အနောက်နိုင်ငံများကြီးစိုးခဲ့သည့်ခေတ်မှ စတင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီများနှင့် ဇာတ်ကြောင်းများအစုအဝေးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဓိကအချက်မှာ ရုရှားနှင့် ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံများကြား ဗဟိုအာရှတွင် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအတွက် နောက်ဆုံးဗျူဟာမြောက်ပြိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်သည့် ‘ကြီးမားသောဂိမ်း’ ပြန်လည်စတင်လာမည်ဟူသောအယူအဆဖြစ်သည်။

ဤအယူအဆသည် စကားပြောဆိုရာတွင် အတော်လေးဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း လေ့လာခွဲခြားတန်ဖိုးအနည်းငယ်သာရှိပါသည်။

မူလ ‘ကြီးမားသောဂိမ်း’ သည် 19 ရာစု၏အဓိကထုတ်ကုန်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ရုရှားနှင့် ဗြိတိန်အင်ပါယာများသည် ယူရေးရှားတစ်လျှောက် ၎င်းတို့၏သြဇာဇုန်များကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်း၏ဒဏ္ဍာရီသည် အဖြစ်မှန်အတိုင်းသာမက စိတ်ကူးစိတ်သန်းဖြင့်လည်း ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး 1842 ခုနှစ်တွင် ဘူခာရာတွင် အံ့သြဖွယ်ကောင်းသောကံဆိုးမှုကြုံခဲ့ရသည့် ဗြိတိန်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက လူသိများအောင်လုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဤအယူအဆသည် ကြာရှည်စွာထင်ရှားစေခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင် ဒေသတွင်း စိန့်ပီတာစဘတ်နှင့် လန်ဒန်ကြားပြိုင်ဆိုင်မှုမှာ အကန့်အသတ်ရှိခဲ့သည်။ အင်အားကြီးနိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးသည် ဥရောပတွင် ၎င်းတို့၏အနေအထားကို အဓိကဂရုပြုခဲ့ကြပြီး ဗဟိုအာရှသည် အဆုံးဖြစ်စေနိုင်သောရှေ့စစ်မျက်နှာထက် အစွန်အဖျားကွင်းဆင်းအဖြစ် ပိုမိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

ရုရှားသည် နောက်ဆုံးတွင် ဒေသကို ၎င်း၏အင်ပါယာထဲသို့ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ဗြိတိန်၏စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည့်ကြားခံဇုန်ကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ပြဿနာကို ၎င်း၏နည်းလမ်းဖြင့်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အခြားနေရာများတွင် အရင်းအမြစ်များနှင့် ဗျူဟာမူဝါဒဦးစားပေးမှုများကြောင့် ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည့် ဗြိတိန်သည် ခုခံမှုအနည်းငယ်သာပြုခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ဖြစ်ခဲ့သည့် ‘ကြီးမားသောဂိမ်း’ သည် တိုတောင်းခဲ့သည်သာထူးသည်။

ဤကဲ့သို့သောလှုပ်ရှားမှုများကို ယနေ့ခေတ်တွင် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရန်အကြောင်းပြချက်အနည်းငယ်သာရှိပါသည်။

ပထမအချက်မှာ ရုရှား၊ တရုတ်နှင့် အနောက်နိုင်ငံများကြားတင်းမာမှုများကြောင့် ဗဟိုအာရှသည် မြင်သာထင်ရှားလာခဲ့သော်လည်း၊ ယင်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့မဟုတ် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများဘက်မှ ထိုဒေသတွင် သိသာထင်ရှားသောတည်ရှိမှုကို ထူထောင်လိုသည့်ဆန္ဒ သို့မဟုတ် စွမ်းရည်ပင်ရှိသည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ဤသက်ရောက်မှုရှိသောအဖွဲ့အစည်းများသည် အခြားကွင်းဆင်းများတွင် များစွာပါဝင်နေပြီးသားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကြီးမားသောအရင်းအမြစ်များကို ဗဟိုအာရှသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည်ဟူသောအယူအဆကို ထောက်ခံရန်ခက်ခဲသည်။ ဒေသတွင်းအဓိကအန္တရာယ်များသည် ပြင်ပမဟုတ်ဘဲ ပြည်တွင်းဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် မကြာနှစ်များအတွင်း ဗဟိုအာရှအစိုးရများသည် အာရပ်နွေဦးကာလအတွင်း အစားထိုးပြိုင်ဆိုင်မှု၏ကွင်းဆင်းဖြစ်လာခဲ့သည့် ပျက်ပြယ်နေသောနိုင်ငံများနှင့် ခြားနားစေသည့် ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် အရည်အချင်းအတိုင်းအတာတစ်ခုကို သရုပ်ပြခဲ့ကြသည်။